بررسی تأثیر نوع و میزان کاربری اراضی شهری در شکلگیری الگوهای فضایی بزهکاری مطالعه موردی: جرایم مرتبط با مواد مخدر در بخش مرکزی شهر تهران
نویسندگان
1 - استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زنجان
2 - استادیار مدیریت استراتژیک، دانشگاه علوم انتظامی، تهران
3 - کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زنجان
4 - کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زنجان
doi
چکیده
از مهمترین عوامل تأثیرگذار در بروز ناهنجاریهای اجتماعی، ویژگیهای مکانی و تسهیلات محیطی مکانهای وقوع بزهکاری است. شکل و نوع کاربریها و رابطه بین توزیع آنها در سطح شهر در وقوع انواع جرایم تأثیر بسزایی دارد از سوی دیگر توزیع نامتعادل کاربری اراضی در سطح شهر سبب توزیع ناموزون جمعیت و فعالیتها میشود و این موضوع در کاهش نظارتهای اجتماعی و افزایش ناامنی و وقوع بزهکاری مؤثر است. در مقاله حاضر نوع و میزان کاربری اراضی شهری در شکلگیری الگوهای فضایی بزهکاری مورد مطالعه قرار گرفته است. روش پژوهش با توجه به موضوع پژوهش، پرسش و فرضیه طرح شده، ترکیبی از روشهای توصیفی، تطبیقی و تحلیلی است. در تجزیه و تحلیل دادهها از تحلیلهای آماری و گرافیکی در محیط GIS و نرمافزارهای Office/Excel استفاده شده است. برای تحلیل آماری و گرافیکی از نرمافزارArc GIS 9.3 و افزونه (Case) و افزونه Crime Analysis در محیط Arcview استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش بهصورت تمام شماری (بدون استفاده از روشهای نمونهگیری) از پروندههای کیفری نیروی انتظامی و واحدهای اجرایی مرتبط فرماندهی انتظامی تهران بزرگ از تاریخ 1/1/87 لغایت 30/11/87 استخراج گردیده است. بدین ترتیب جامعه آماری مطالعه حاضر مجموعه جرایم ارتکابی قاچاق و سوءمصرف مواد مخدر است که در دوره زمانی پژوهش (فروردین تا اسفند 87) در محدوده بخش مرکزی شهر تهران بهوقوع پیوسته است. نتیجه بررسی نشان میدهد یکی از مهمترین مشکلات بخش مرکزی شهر تهران عدم اجرای صحیح اصول و ضوابط برنامهریزی کاربری اراضی شهری و عدم توزیع متعادل کاربریها در این بخش از شهر است. این موضوع و دیگر مسایل کالبدی، اجتماعی در این بخش از شهر تهران سبب شده است، در برخی کاربریها بویژه کاربری تجاری و خدماتی رخداد جرایم بسیار بیشتر از سایر کاربریها باشد. تراکم بالای جمعیت و فعالیتها و همچنین ازدحام و شلوغی جمعیت در طول روز در برخی کاربریهای خاصی و در خیابانهای مجاور آنها سبب شکلگیری کانونهای تمرکز بزهکاری در این مکانها شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که اقداماتی چون توانمندسازی ساخت و سازهای کالبدی و ساماندهی الگوهای کاربری اراضی در بخش مرکزی در کنار مدیریت بهینه فعالیتها در بخش مرکزی تهران و در مجموع کاهش تنگناها و مشکلات کالبدی، اجتماعی، اقتصادی این بخش تأثیر بسزایی در کاهش بزهکاری در بخش مرکزی شهر تهران دارد.
