گزارۀ ایران در روابط آمریکا و چین 1991-2009

نویسندگان

1 ـ دانشیار دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امورخارجه

2 ـ استادیار علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود

doi
چکیده

این مقاله می کوشد تا موضوع ایران را در روابط ایالات متحده و چین، پس از پایان جنگ سرد، مورد ارزیابی قرار دهد و به این پرسش پاسخ دهد که موضوع ایران در روابط آمریکا و چین پس از پایان جنگ سرد تا کنون چه جایگاهی داشته است و چگونه مدیریت می‌شود. برای نیل به این منظور، ابتدا ذهنیت استراتژیک آمریکا نسبت به امنیت بین‌المللی از دوران بعد از جنگ سرد بررسی می شود و سپس نگرش امنیتی آمریکا به ایران تجزیه و تحلیل شده است. این مقاله همچنین ضمن بررسی نگرش امنیت بین‌المللی رهبران چین کوشیده است تا عناصر این نگرش و از جمله نگاه چین را به جایگاه آمریکا در نظام بین الملل به همراه رفتار چین در نهادهای مربوط به امنیت بین‌المللی شناسایی کند. و سرانجام با در نظر گرفتن این دو مجموعه نگرش، مثلث روابط ایران، آمریکا و چین را در کانون تحلیل قرار دهد. برآیند تحلیل داده‌ها، با بهره گیری از نظریه روابط‌بین‌المللی ثبات هژمونیک آن است که چین با وجود مخالفت با سامانه و نظام قدرت در جهان، در سیاست اعلامی، در حوزه سیاست های اعمالی، در مسایل کلیدی  امنیت بین المللی با ایالات متحده محتاطانه همراهی کرده است.  چین با ده قطعنامه کلیدی در بحران عراق در دهه 90 و تمامی قطعنامه‌‌های شورای امنیت در پروندۀ هسته ای، علیه ایران را همراهی کرده است. همراهی چین با آمریکا متأثر از مناسبات گسترده اقتصادی و گفتگوهای استراتژیک واشنگتن و پکن است. برآیند چنین وضعیتی محدود شدن روابط چین با ایران به حوزه‌های اقتصادی و انرژی و همکاری چین با آمریکا در حوزه‌های مربوط به امنیت بین المللی از جمله پروندۀ هسته‌ای ایران است و به نظر می‌رسد در روابط پکن- تهران عنصر روابط پکن- واشنگتن برجسته باشد.