فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ملاحظاتی پیرامون انسجام ادبی شاهنامه محمود امیدسالار* چکیدهیکی از مهم‌ترین خصوصیات شاعران متبحر، به­‌ویژه سرایندگانی که با اشعار داستانی سروکار دارند، قدرت تصویرآفرینی آن­ها است و اگر این تصویرآفرینی درعین‌حال با انسجام همراه باشد؛ یعنی اجزای داستان به هم مربوط باشند و تلفیق قضایا در هم به‌طرزی شایسته صورت گرفته باشد، به‌طبع تأثیر بیان نیز بر خواننده بیشتر خواهد بود. در این گفتار منظور ما بررسی انسجام روایت در شاهنامه‌ی فردوسی است. به‌طبع در هر اثر ادبی دیگری که به وسعت شاهنامه باشد، امکان برخی ضدونقیض­گویی­های جزئی وجود دارد؛ زیرا دامنه‌ی روایت بسیار گسترده است؛ اما در شاهنامه انسجام روایت هم در سطح صحنه­ها و هم در سطح کل داستان چشمگیر است. در این مقاله ابتدا انسجام روایت شاهنامه را در سطح صحنه­ها بررسی کردیم و دیدیم که فردوسی چگونه با دقت، وحدتِ تصاویر و اجزای داستان را در روایت واحد حفظ می­کند و سپس رابطه‌ی داستان زال و رودابه را با منطق روایی شاهنامه موردبررسی قرار دادیم و دیدیم که انسجام کلی­تری نیز در سراسر این حماسه‌ی‌ سترگ، موجود و به‌آسانی قابل‌تشخیص است.واژه­­های کلیدی: شاهنامه، انسجام روایت، منطق روایت، زال و رودابه. * استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کالیفرنیا mahmoud.omidsalar@gmail.comتاریخ دریافت مقاله: 20/11/99                تاریخ پذیرش مقاله: 22/2/1400