ارائه مدل مفهومی از فرآیند طراحی با توجه به مؤلفه‌های تأثیرگذار بر طراحی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای طراحی صنعتی، طراحی صنعتی، دانشکده‌ی طراحی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشیار گروه طراحی صنعتی، دانشکده‌ی هنر، دانشگاه الزهرا (ع)، تهران، ایران.

doi
10.22034/ra.2025.2018110.1420
چکیده

فرآیند طراحی رساندن طراح به مقصد در زمانی معین است که طراح باید این حرکت را به سوی آیندۀ بهتر سازماندهی و هدایت کند. با گذر زمان در حوزه طراحی، مدل‌های مختلفی برای فرآیند طراحی ارائه شده که الهام‌بخش طراحان بوده است. با توجه به اهمیت طراحی و فرآیند آن، این سوال مطرح می‌شود که مهم‌ترین مؤلفه‌هایی که در فرآیند طراحی باید مورد توجه قرار بگیرند، کدامند؟ پژوهش حاضر با هدف دستیابی به مؤلفه‌های تأثیرگذار بر طراحی به منظور پی بردن به ارتباط آن‌ها و ارائه مدل مفهومی از فرآیند طراحی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد سنتی و کدگذاری در متون پژوهشی از طریق جمع‌آوری اطلاعات (کتابخانه‌ای) صورت گرفته است. پس از شناسایی مقالات شایسته و واجد شرایط ارزیابی، به شیوۀ کدگذاری مهم‌ترین مؤلفه‌های مؤثر بر طراحی از متن پژوهش‌ها استخراج شد که شامل دوازده مؤلفه‌ زمان، حقیقت و واقعیت، مشکل و مسئله، اهداف، پیچیدگی و سادگی، مدل‌های مفهومی، اصالت، عملکرد و خلاقیت است. نتایج حاصل از این پژوهش منجر به ارائه مدل مفهومی برای فرآیند طراحی شده است که به بیان ارتباط این مؤلفه‌ها باهم و هویدا شدن جایگاه آن‌ها در فرآیند طراحی می‌پردازد. در این مدل مفهومی از فرآیند طراحی، طراح را در مسیری از پیچیدگی به سمت سادگی براساس تجربه، در وضعیت موجود با تعیین اهدافی مشخص، با کمک خلاقیت، حفظ اصالت اثر و توجه به عملکرد هدف یا اثر به سمت کیفیت مطلوب حرکت خواهد کرد.