ضرورت تصحیح مجدد دیوان فغانی شیرازی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری بخش زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز،شیراز، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22099/jba.2021.38847.3905
چکیده

    فاطمه طوبایی* محمدحسین حبیب‌آگهی**   چکیده فغانی شیرازی مشهور به «حافظ کوچک» شاعر نام‌آور قرن نهم و از غزل‌سرایان سرآمد این عصر محسوب می‌شود. دیوان اشعار او را لال‌ماتهر دهلوی در شبه قاره و احمد سهیلی خوانساری در ایران تصحیح و چاپ کرده‌اند؛ اما پس از آن تصحیح، تاکنون بیش از بیست نسخه‌ی دست‌نویس از دیوان بابافغانی پیدا شده که برخی از آن‌ها ازنظر قدمت و صحت معتبرتر از نسخه‌های مورداستفاده‌ی مصححان پیشین است. با وجود شناسایی این نسخه‌ها از این دیوان تاکنون برای تصحیح مجدد غزل‌ها یا ابیات این دیوان، گامی پیش نهاده نشده است. در این پژوهش کاستی‌های موجود در متن‌های تصحیح‌شده‌ توسط لال‌ماتهر دهلوی و سهیلی خوانساری باز‌شناسی شده‌اند. مهم‌ترین این کاستی‌ها عبارت‌اند از: گزینش‌ها و خوانش‌های نادرست، موجودنبودن برخی غزل‌ها و ابیات، اشکال در وزن و قافیه، اغلاط املایی و خطاهای چاپی. پژوهشگران در این مقاله کوشیده‌اند ضمن نقد و بررسی روش تصحیح مصححان پیشین و ارائه‌ی نمونه‌هایی از اشکال‌های موجود، لزوم تصحیح دوباره‌ی دیوان فغانی خوانساری را تبیین کنند.   واژه‌های کلیدی: تصحیح دیوان بابا‌فغانی، سهیلی خوانساری، فغانی شیرازی، لال‌ماتهر دهلوی.   * دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی (گرایش ادبیات عرفانی) دانشگاه شیراز (نویسنده‌ی مسئول)  toobaieshima@yahoo.com ** دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی (گرایش ادبیات عرفانی) دانشگاه شیراز mohammadhoseynhabibagahi@gmail.com تاریخ دریافت مقاله: 4/8/99                تاریخ پذیرش مقاله: 18/11/99 *** این مقاله برگرفته از پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد نویسندگان، با عنوان تصحیح انتقادی دویست غزل از فغانی شیرازی است. از استاد ارجمند جناب آقای دکتر کاووس حسن‌لی که پایان‌نامه‌ها با راهنمایی ایشان سامان یافت و خواستند این مقاله بدون نام ایشان منتشر شود، سپاسگزار هستیم.