اپک: سازمان فرامنطقه‌ای در حوزه آسیا- پاسیفیک

نویسندگان

1 ـ دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه تهران

doi
چکیده

در اواخر دهه 1990، آسیای شرقی بعد از آمریکا و اروپا، به مرکز سومین منطقه اقتصادی جهان تبدیل شد. کشورهای این منطقه، 25 درصد تولید ناخالص داخلی جهان در اواسط دهه 1990 را به خود اختصاص دادند. آسیای شرقی در این دوران به کارگاه تولید کالاهای اقتصادی جهان تبدیل شده و نقش موثری در تجارت و مالیه بین‏المللی ایفا نمود. اگرچه ژاپن به عنوان کشور خط مقدم آسیای شرقی تا اوایل دهه 1990 محسوب می‏شد، اما در این مقطع زمانی، چین به عنوان اصلی‏ترین پشتوانه اقتصاد منطقه‏ای ایفای نقش می‏نمود. چین و ژاپن هم‌اکنون در زمره چهار اقتصاد بزرگ جهان محسوب می‌شوند. در دوران جدید، آسیای شرقی تمرکز خود را بر فرایندهای تولیدی و تجاری اقتصاد صنعتی قرار داده‏اند. کالاهای تولیدی کشورهای کره جنوبی، تایوان، سنگاپور، تایلند و مالزی در سراسر جهان ملاحظه می‏شود. مازاد تجاری و مالی کشورهای شرق آسیا بیشتر از سایر مناطق جهان است. هم اکنون کشورهای منطقه، یک چهارم تولید، تجارت و تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده‏است. بانک‏های چندملیتی بزرگ جهانی نیز در این منطقه شکل گرفته‏اند. در چنین روندی، اقتصاد آسیای شرقی ماهیت فرامنطقه‏ای پیدا کرده‏است. فرامنطقه‏گرایی منجر به رشد اقتصادی کشورهایی گردید که در دهه‏های 60-1950 در زمره فقیرترین کشورهای جهان بوده و صرفاً 4 درصد اقتصاد جهان را دارا بودند. در این مقاله رابطه بین بازار جهانی و فرامنطقه‏گرایی مورد بررسی قرار می‏گیرد. فرامنطقه‏گرایی اقتصادی منازعات سیاسی را کاهش داده و منجر به شکل‏گیری بازار جهانی در آسیای شرقی گردیده‏است. این امر را می‏توان انعکاس بهره‏گیری از تئوری لیبرالیسم و بازار جهانی دانست. این تئوری زمینه شکل‏گیری اپک به عنوان سازمان فرامنطقه‏ای را به وجود آورده است.