بیا که ما سپر انداختیم، اگر جنگ است (بررسی آماری و تحلیلی واژگان جنگی و حماسی در غزلیات سعدی)
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی/ دانشگاه هرمزگان
2 عضو هیأت علمی/ دانشگاه هرمزگان
3 ارشد
doi
10.22099/jba.2020.36516.3694چکیده
چکیده یکی از ویژگیهای غزل سعدی، حضور همزمان دو مفهوم «عشق» و «جنگ» در بافت شعر عاشقانه یا به تعبیر دیگر خلق تصاویر عاشقانه با استفاده از واژگان، تعابیر، و تصاویر جنگی است. در این مقاله ضمن ارائهی دادههای آماری دراینخصوص، به بررسی دلایل حضور و بسامد قابلتوجه واژگان و ترکیبات جنگی در غزل عاشقانهی سعدی پرداخته شده است. درمجموع 637 غزل، 1014 مورد واژگان و ترکیبات جنگی همچون: خون، کشتن، شمشیر، تیغ، تیر، ناوک، خدنگ، کمان، کمند و غیره مشاهده میشود. در بررسی دلایل این موضوع، موارد مطرحشده در این پژوهش ازاینقرار است: الف: پشتوانهی اسطورهای ایزدبانوان عشق و جنگ در گسترهی فرهنگی ایران، بینالنهرین، یونان و روم و ادامهی این الگو در فضای شعری پیش از سعدی ازجمله الگوی «معشوق جنگجو» در ادبیات حماسی، غنایی و عامه؛ ب: اوضاع تاریخی، اجتماعی و سیاسی عصر سعدی با تأکید بر حملهی مغول و تأثیرات آن بر فضای شعر فارسی؛ ج: عوامل اجتماعی ازجمله سابقهی حضور غلامان ترک و رواج «شاهدبازی» در گسترهی فرهنگی و شعری زمان سعدی و پیش از آن؛ د: تداعی معانی بهعنوان مفهومی مشترک میان روانشناسی و ادبیات و نقش آن در گسترش و تکرار واژگان و ترکیبات جنگی در شعر عاشقانهی سعدی.
