اثرات القاء پلیپلوئیدی بر روی خصوصیات موروفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه زنیان (Carum carvi L.)
نویسندگان
1 استادیار گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی دانشگاه زابل
2 دانشگاه زابل، دانشکده کشاورزی، گروه بیوتکنولوژی، زابل، ایران
3 عضو هیئتعلمی پژوهشکده کشاورزی دانشگاه زابل، زابل، ایران
doi
چکیده
زنیان گیاهی علفی یکساله متعلق به تیره چتریان، دارای اثرات ضد میکروبی و قارچکش بوده که عمده اثرات مربوط به ترکیب تیمول است. القاء پلیپلوئیدی با استفاده از مواد شیمیایی جهشزا بهعنوان یکی از روشهای اصلاح گیاهان دارویی بهمنظور افزایش قابلیت تولید متابولیتهای ثانویه مورد استفاده قرار گرفته است. بدین منظور جهت بررسی اثرات القاء پلیپلوئیدی بر زنیان سیستان آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با استفاده از کلشیسین (۲/۰، ۵/۰، ۷۵/۰ و ۱ گرم در لیتر) و مدت زمان اعمال تیمار (۶، ۱۲ و ۱۸ ساعت) انجام و بعد از به دست آوردن بهترین غلظت و بهترین زمان اعمال تیمار، گیاهان تتراپلوئید به همراه شاهد کشت و برای صفات مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی بررسی شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که القاء تتراپلوئیدی بر صفات ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد گل، تعداد شاخه جانبی، قطر ریشه، وزن تر، کلروفیل a و b، کارتنوئید، پراکسیداز، کاتالاز، پروتئین کل و فلاونوئید معنیدار بود. نتایج این تحقیق نشان داد که غلظت ۵/۰ گرم در لیتر و مدت زمان ۶ ساعت، بهترین تیمار جهت القاء پلوئیدی در گیاه زنیان است. تعداد کروموزومهای گیاهان دیپلوئید برابر با ۱۸ عدد و در گیاهان تتراپلوئید برابر با ۳۶ عدد بود بنابراین میتوان بیان کرد که کلشیسین بهطور مؤثری قابلیت القاء پلیپلوئیدی در گیاه زنیان را دارد. در مجموع نتایج این تحقیق نشان داد گیاهان تتراپلوئید شده از نظر صفات کمی مخصوصاً آنتوسیانین، پراکسیداز، کاتالاز، فلاونوئید و پروتئین کل نسبت به گیاهان دیپلوئید برتری داشتند.
