فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از نظریاتی که در عرصه روابط بین‌الملل وجود داشته و از طریق آن می‌توان به بررسی حوادثی از قبیل جنگ‌ها ‌پرداخت، نظریه بازی‌ها ‌است. از نکات محوری این نظریه، عقلانیت بازیگران شرکت کننده در یک بازی است، به این معنی که بازیگران با محاسبه‌گری در بازی شرکت کرده و سعی در کسب بیشترین میزان امتیاز از طرف مقابل دارند. بازیگران در نقطه‌ای به نام نقطه زینی، که بیشترین میزان سود ممکن و کمترین میزان ضرر را دارد، به تفاهم می‌رسند، زیرا در صورت عدم پذیرش، پیامدهای بعدی‌ای که برای آنان ایجاد می‌شود، بیشتر است. این مقاله با روش تبیینی- تطبیقی و با تقسیم‌بندی جنگ ایران و عراق به چهار مرحله، می‌کوشد تا به تعیین بهترین نقطه برای پایان جنگ که همان نقطه زینی نامیده می‌شود، بپردازد.یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که در میان مراحل مختلف، نقطه زینی در جنگ ایران و عراق، مرحله سوم یا همان زمان صدور قطعنامه 598 بوده است. در این مقطع از جنگ، یعنی زمانی که شورای امنیت، قطعنامه 598 را به تصویب رساند، دولت عراق اعلام کرد که قطعنامه را می‌پذیرد، ولی دولت ایران با در نظر گرفتن برخی پیش‌شرط‌ها، حاضر به پذیرش قطعنامه نشد. در این مقطع ایران بخش‌های زیادی از اراضی عراق را در تصرف داشت و مایل نبود بدون آن که امتیازی به‌دست آورد، آن اراضی را تخلیه کند. حمله‌های بعدی عراق و پس گرفتن اراضی اشغالی در فاو، اطرف بصره و جزایر مجنون، نه تنها این امتیاز را از دست ایران گرفت، بلکه ایران را مجبور ساخت تا هنگامی با پذیرش قطعنامه 598 موافقت نماید که اراضی بیشتری را از دست داده بود. در مجموع عدم پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران، بلافاصله پس از صدور آن، سبب شد تا هزینه‌ها ‌و پرداخت‌های ایران به‌عنوان یکی از بازیگران درگیر در صحنه جنگ افزایش یابد، در حالی که بهنظر می‌رسد ایران در صورت پذیرش قطعنامه در زمان صدور آن، ضمن اینکه از گسترش تلفات و خسارات وارده شده به‌خود در ماههای پایانی جنگ جلوگیری به عمل می‌آورد، قادر بود تا با دست‌آوردها و موقعیت بهتری پای میز مذاکره با طرف عراقی بنشیند.