بررسی ارتباط ژن کاندیدا (کاپاکازئین) با تولید شیر گاوهای براون سوئیس گلپایگان

نویسندگان

1 بخش پژوهش‌های بیوتکنولوژی، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. رایانامه: h.emrani@areeo.ac.ir

2 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. رایانامه: h.asadollahi@ag.iut.ac.ir

3 گروه علوم دامی، واحد گلپایگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گلپایگان، ایران. رایانامه: mhaghighat@iau.ac.ir

4 نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، واحد گلپایگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گلپایگان، ایران. رایانامه: smirhabibi@iau.ac.ir

doi
10.22059/jap.2025.396557.623850
چکیده

هدف: نژاد براون سوئیس اولین نژاد اصیل گاو بوده که برای اصلاح نژاد گاوهای بومی وارد کشور گردید. این نژاد مقاومت زیادی در مقابل تغییرات آب‌وهوایی دارد، بدون این‌که در مقدار تولید شیر آن تغییر زیادی ایجاد شود. این نژاد به داشتن شیر با کیفیت بالاتر نسبت به نژاد هلشتاین معروف می‌باشد. تاکنون پژوهش‌های اندکی در رابطه با بررسی خصوصیات تولیدی و تولیدمثلی نژاد براون سویس و جایگاه‌های ژنتیکی آن صورت گرفته است. نتایج مطالعات جدید نشان می‌دهد که علاوه بر اطلاعات فنوتیپی و شجره‌ای می‌توان از اطلاعات نشانگرهای مولکولی به‌عنوان ابزار کمکی در انتخاب حیوانات اهلی استفاده نمود. کازئین‌های شیر از مهم‌ترین پروتئین‌های شیر می‌باشند که نقش طبیعی آن‌ها دخالت در تشکیل میسل‌ها و دلمه‌کردن پنیر است. کاپاکازئین یکی از مهم‌ترین کازئین‌هاست که در کیفیت پنیر تولید شده و راندمان تبدیل شیر به پنیر اهمیت به‏سزایی دارد. گزارش‌های متعددی ارتباط چند شکلی جایگاه ژن کاپاکازئین با صفات تولید شیر را نشان داده است. در این مطالعه ارتباط چند شکلی این ژن با ارزش‌های اصلاحی صفات تولید شیر در گاوهای بران سوئیس گلپایگان بررسی شد.روش پژوهش: به منظور بررسی عملکرد و برآورد پارامترهای ژنتیکی صفات تولیدی از اطلاعات مزرعه‌ای در گلپایگان استفاده شد. این اطلاعات شامل 914 رکورد شیردهی از 338 راس گاو ماده در دوره‌های شیردهی مختلف بود.DNA  ژنومی از 150 نمونه به‌روش استخراج نمکی استحصال گردید. قطعات موردنظر به‌وسیله واکنش PCR تکثیر و از آنزیم HinfI برای هضم آنزیمی ژن کاپاکازئین استفاده گردید. برای تخمین فراوانی آللی و ژنوتیپی در این جامعه و هم‌چنین محاسبه تعادل هاردی‌وینبرگ، از آزمون مربع کای (XT2) و آزمون نسبت درست‌نمایی (Gr 2) استفاده شد.یافته‌ها: نتایج هضم آنزیمی قطعهbp 350 ژن کاپاکازئین نشان داد که فراوانی ژنوتیپ‌های AA، AB و BB برای این ژن به‌ترتیب 20/0، 61/0 و 19/0 و فراوانی آللی 495/0 و 505/0 به‌ترتیب برای آلل A و B می‌باشد. این فراوانی‌ها در تعادل هاردی واینبرگ نبودند. میانگین تولید شیر، طول روزهای شیردهی، وزن تولد و سن درهنگام اولین زایش به‌ترتیب 2438±7302 کیلوگرم 89/76± 346 روز، 7/4±89/41 کیلوگرم و 74±832 روز به‌دست آمد. برآورد پارامترهای ژنتیکی به‌وسیله مدل حیوانی با روش حداکثر درست نمایی محدود شده و با استفاده از نرم‌افزار wombat صورت گرفت. ضریب وراثت‌پذیری و تکرار پذیری برای صفت تولید شیر به‌ترتیب 154/0 و 309/0 برآورد گردید.نتیجه‌گیری: هرچند تجزیه آماریGLM هیچ اثر معنی‌داری از ژنوتیپ‌های کاپاکازئین برروی ارزش‌های اصلاحی تولید شیر نشان نداد ولیکن نتایج این پژوهش و گزارش‌های مرتبط با نژاد براون سوئیس بر روی جایگاه ژنی کاپاکازئین نشان می‌دهد که در این نژاد فراوانی آلل B و ژنوتیپ‌های AB و BB که سبب افزایش راندمان تولید پنیر می‌شوند، نسبت به سایر نژادها بیش‌تر است.