اثر تغذیه پیش‌مخلوط انتظار زایش بر بروز جفت‌ماندگی و سایر ناهنجاری‌ها در گله‌های شیری هلشتاین

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. رایانامه: Amirabadi@sku.ac.ir

doi
10.22059/jap.2025.395314.623846
چکیده

هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر خوراندن یک پیش‌مخلوط انتظار زایش بر بروز جفت‌ماندگی و ناهنجاری­های متابولیکی دیگر، تولید شیر و عملکرد تولیدمثلی گاوهای شیری هلشتاین بود. روش پژوهش: تعداد 190 رأس (مزرعه اول 94 رأس، مزرعه دوم 96 رأس) گاو هلشتاین چند بار زایش با دوره شیردهی، امتیاز وضعیت بدنی و تولید شیر دوره شیردهی پیشین مشابه در 21ـ روز نسبت به تاریخ زایش موردانتظار وارد آزمایش شدند و به‌طور تصادفی به دو جیره آزمایشی اختصاص یافتند؛ گاوهایی که از جیره انتظار زایش گله تغذیه شدند (گروه شاهد) و گاوهایی که پیش‌مخلوط را دریافت کردند و این پیش‌مخلوط جایگزین 5/7 درصد ماده خشک جیره پایه شد (Power Close). پیش‌مخلوط حاوی مکمل پروتئینی، مواد معدنی پرمصرف و کم‌مصرف، ویتامین­ها و مواد افزودنی بود. جنس و وزن گوساله­ها بلافاصله پس از زایش تعیین شد و مقدار آغوز تولیدی در اولین دوشش ثبت شد. تولید و ترکیبات شیر در هر شیردوشی به‌طور ماهانه تا روزهای شیردهی 150 ثبت شد و نمونه‌گیری از شیر به‌صورت ماهانه جهت اندازه‌گیری ترکیبات شیر انجام شد. بروز ناهنجاری­های متابولیکی شامل سخت‌زایی، جفت­ماندگی، تب شیر، کتوزیس، جابه‌جایی شیردان، متریت، اندومتریت درمانگاهی و حذف از روز زایش تا 60 روز پس از آن ثبت شدند. فاکتورهای تولیدمثلی از قبیل فاصله زایش تا نخستین تلقیح، درصد آبستنی در اولین و دومین تلقیح، درصد باروری، تعداد تلقیح به‌ازای آبستنی و روزهای باز ثبت شدند. یافته­ها: نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از Power Close در دوره انتظار زایش بروز جفت‌ماندگی (05/0P<) و کتوزیس (05/0P<) را کاهش داد. هم‌چنین، بروز متریت و درصد حذف در گاوهای تغذیه‌شده با Power Close در دوره انتظار زایش در مقایسه با گروه شاهد تمایل به کاهش داشت. اما بروز سایر ناهنجاری‌های متابولیکی از قبیل سخت‌زایی، تب شیر، جابه‌جایی شیردان و اندومتریت تحت تأثیر قرار نگرفتند. مقدار آغوز تولیدی در اولین دوشش (05/0P<)، تولید شیر (05/0P<) و شیر تصحیح‌شده براساس چهار درصد چربی شیر (05/0P<) در گاوهای تغذیه‌شده با Power Close در مقایسه با گاوهای شاهد افزایش یافت. اما درصد چربی شیر در گاوهای تغذیه‌شده با Power Close نسبت به گاوهای شاهد کاهش یافت (05/0P<). وزن تولد گوساله و فاکتورهای تولیدمثلی از قبیل تعداد تلقیح به‌ازای آبستنی، درصد آبستنی در اولین و دومین تلقیح و در مجموع دو تلقیح و درصد آبستنی تا 150 روز شیردهی تحت تأثیر Power Close خورانده‌شده به گاوهای انتظار زایش قرار نگرفتند. اما، میانگین روزها تا اولین تلقیح و روزهای باز در گاوهای تغذیه‌شده با Power Close نسبت به جیره شاهد کاهش یافت (05/0P<). نتیجه­گیری: یافته­های این پژوهش نشان داد که خوراندن Power Close طی دوره انتظار زایش می‌تواند بروز جفت‌ماندگی، متریت و حذف در 60 روز اول شیردهی را کاهش داده و  تولید آغوز و شیر را افزایش دهد. اما برخلاف اثر مثبت بر روی میانگین روزهای باز، درصد آبستنی را تحت تأثیر قرار نداد.