بررسی مفهوم نامکان از منظر «مارک اُژه» در عکاسی منظره شهری تهران در دهه 1380
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه عکاسی، دانشکده ی هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران
2 استادیار،گروه عکاسی، دانشکده ی هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/ra.2024.552987.1204چکیده
ثبت شهر از همان ایام آغازین اختراع دوربینعکاسی مورد توجه قرار گرفتهبود. از همین رو عکاسی شهری به عنوان سبکی مستقل از عکاسی خیابانی پدیدآمد و با پیشرفت حاصل شده در دوربینهای جدید، امکان ثبت مردم در محیط پیرامونشان و چگونگی ارتباطشان با فضاها میسر گردید. سپس، به موازات گسترش شهرهاوشکلگیری فضاهای جدید شهری، مفهومی تحت عنوان نامکان شکل گرفت. تحقیق حاضر تلاش دارد تا پساز کسب شناخت دقیقی از مفهوم نامکان، از منظری نو به تجزیه وتحلیل مجموعه عکسهای منظرۀ شهری تهران دردههی80 شمسی بپردازد. دراین راستا، نظریۀ نامکان«مارک اُژه» بهمنظور مطالعه وتحلیل مجموعه تصاویر مورد نظر استفاده شد.«اُژه» شکلگیری نامکانها را بازتابی از دنیای معاصر میداند و معتقد است اگر نتوان برای فضایی ویژگیهای هویت، ارتباط و وجه تاریخی قائل شد، آن محیط به نامکان تبدیل میشود. برپایۀ این سه مشخصۀ بنیادین، تعمق در اندیشههای«اُژه»و بهره بردن از مطالعات تصویری که مسئلۀ نامکان را برمبنای درک«اُژه» بررسی کرده بودند، عوامل سازندۀ سه مؤلفۀ یادشده مشخص شد. این پژوهشکه پس از انتخاب موضوع با جستجوی کلیدواژههای مربوطه و بررسی و مطالعۀ مطالب مربوطه در تارنماهای مختلف خارجی و داخلی و فیش برداری از آنها و در نهایت تحلیل و مناسب نگاری متون به انجام رسیده است، تلاش دارد تا ویژگیهای تمایز مکان را از نامکان مشخص کند وسپس تعیینکند که چگونه مفهوم نامکان درآثار عکاسان منظره شهری ایرانی نمایان شدهاست. یافتههای پژوهش حاکی ازآن استکه ویژگیهای نامکان را دربرخی از آثارعکاسان منظره شهری ایران دردهه1380 شمسیکه به عکاسی از فضاهایی چون پایانههای حملونقل(مترو)و حومه شهر پرداختهاند، میتوان سراغ گرفت.