ارزیابی خصوصیات و اثر تغذیه سیلاژ چغندر علوفهای بر مصرف مواد مغذی، قابلیت هضم و عملکرد پرواری گوسالههای نر
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، بخش تغذیه و فیزیولوژی دام، مؤسسه تحقیقات علوم دامی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. رایانامه: a.aghashahi@areeo.ac.ir
2 بخش تغذیه و فیزیولوژی دام، مؤسسه تحقیقات علوم دامی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قزوین، ایران. رایانامه: M.eftekhari@areeo.ac.ir
3 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. رایانامه: alirezaashkvari1391@gmail.com
4 بخش تغذیه و فیزیولوژی دام، مؤسسه تحقیقات علوم دامی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. رایانامه: fazaeli@areeo.ac.ir
5 بخش تغذیه و فیزیولوژی دام، مؤسسه تحقیقات علوم دامی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج ، ایران. رایانامه: h.khamisabadi@areeo.ac.ir
doi
10.22059/jap.2025.397941.623855چکیده
هدف: انتخاب روش بهینه و اصولی جهت تولید سیلاژ از مواد خوراکی با میزان رطوبت بالا مانند چغندر علوفهای بهمنظور استفاده در تغذیه دام بسیار حائز اهمیت میباشد. انجام این پژوهش با هدف ارزیابی کیفی تهیه سیلاژ چغندر علوفهای بهصورت خوراک کامل و خوراک پایه و بررسی اثر آنها در جیره گوسالههای پرواری انجام شد. روش پژوهش: کشت و برداشت چغندر علوفهای در زمان مناسب (مرحله حجیمشدن ریشه- قبل از شروع رشد زایشی یا تولید بذر) صورت پذیرفت و پس از نمونهگیری اولیه و تعیین ترکیب شیمیایی علوفه، تولید سیلاژ خوراک کامل و پایه چغندر علوفهای بسته به نیاز غذایی گوسالههای پرواری (هلشتاین و آمیخته هلشتاین- مونتبیلیارد) انجام شد. تعداد 20 رأس گوساله نر پرواری با میانگین وزنی 25±287 کیلوگرم بهصورت تصادفی و با تعداد یکسان در دو گروه تقسیم شدند و هر گروه با یکی از تیمارهای آزمایشی حاوی سیلاژ خوراک کامل و خوراک پایه تغذیه شدند. انجام این پژوهش در یک بازه زمانی 110 روزه (90 روز دوره اصلی) انجام شد که در فواصل زمانی 30 روزه بعد از دوره عادتدهی وزنکشی دام، نمونهبرداری از خوراک، باقیمانده خوراک و مدفوع بهمنظور بررسی افزایش وزن روزانه، مصرف خوراک و قابلیت هضم انجام شد. یافتهها: ارزیابی ظاهری و کیفی سیلاژ نشان داد که تهیه سیلاژ چغندر علوفهای بهصورت پایه در مقایسه با خوراک کامل دارای pH و شاخص فلیگ کمتری بود، اما در بررسی کلی از نظر رنگ، بو و بافت سیلاژ تفاوتی بین دو تیمار مشاهده نشد. تغییرات در میزان پروتئین خام و نیتروژن آمونیاکی در سیلاژ خوراک پایه شرایط بهتری را نشان داد (05/0>P). میزان مصرف ماده خشک و پروتئین خام در سیلاژ خوراک پایه در مقایسه با خوراک کامل بیشتر بود (05/0>P). قابلیت هضم مواد مغذی در گوسالههای تغذیه شده با سیلاژ خوراک پایه شرایط بهتری را نشان داد و در مقایسه با تیمار سیلاژ خوراک کامل تفاوت معنیداری را نشان داد (05/0>P). میانگین وزن اولیه و پایانی گوسالهها تحت تأثیر دو تیمار قرار نگرفت. هر چند که میزان میانگین افزایش وزن روزانه در تیمار خوراک پایه بیشتر بود (05/0>P)، اما با توجه به مصرف بیشتر ماده خشک، مقدار ضریب تبدیل خوراک در دو تیمار از نظر آماری معنیدار نشد. بررسی اقتصادی جیرهها و عملکرد پرورش گوسالههای نر پرواری نشان داد که میزان درآمد و سود حاصل از پرورش گوسالههای نر تغذیهشده با سیلاژ چغندر علوفهای بهصورت پایه در مقایسه با خوراک کامل بالاتر بود (05/0>P). نتیجهگیری: بررسی کیفیت و ظاهر سیلاژ نشان داد که با وجود اینکه هر دو روش تهیه سیلاژ بهصورت خوراک کامل و پایه، سیلاژی با شرایط مناسب تولید کردند و میتوان از هر دو روش بهمنظور نگهداری علوفههای با رطوبت بالا در دامداری استفاده کرد، اما عملکرد کیفی تولید سیلاژ در حالت خوراک پایه بهتر بود. میزان مصرف و قابلیت هضم مواد مغذی در برههای تغذیهشده با سیلاژ خوراک پایه در مقایسه با سیلاژ خوراک کامل بهتر بود و با توجه به افزایش وزن روزانه بیشتر گوسالههای نر پرواری این گروه و حصول سود بیشتر در این تیمار بهنظر میرسد که بسته به شرایط پرورش و در صورت در دسترسبودن نیروی کاری میتواند در مقایسه با تغذیه دام بهصورت سیلاژ خوراک کامل از سیلاژ خوراک پایه استفاده کرد. در مجموع با توجه به نبود پژوهشهای کافی، بهمنظور تکمیل نتایج، انجام آزمایشهای تکمیلی و بررسی اثر آن بر دامهای مختلف توصیه میشود.
