فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنش‌زدایی در سیاست خارجی ایران از سال 1367 شروع شد. در این دوران، شاهد تغییر در «جهت‌گیری» و «نقش ملی» سیاست خارجی ایران می‌باشیم. این امر را می‌توان انعکاس ضرورت‌های اقتصادی، استراتژیک و امنیتی دانست. براساس ضرورت‌های دوران جدید، شاهد تغییر در اولویت‌های سیاست خارجی و اقتصادی ایران بوده‌ایم. موج اول تنش‌زدایی را می‌توان عامل بازسازی روابط ایران با کشورهای حوزة خلیج‌فارس و خاورمیانه دانست.موج دوم تنش‌زدایی از سال 1376 آغاز شد. در این مقطع زمانی، شرایط برای ارتقاء سطح همکاری‌های ایران با کشورهای اروپایی فراهم شد. محور اصلی موج دوم تنش‌زدایی بر گسترش روند «اعتمادسازی» قرار داشت. همکاری‌های اقتصادی و استراتژیک ایران با کشورهای اروپایی ارتقاء یافت. در این دوران، تلاش گسترده‌ای برای «مشارکت مؤثر» ایران با سایر کشورهای جهان در حوزه‌های اقتصادی و استراتژیک انجام شد.روند یاد شده در دهة 1380 با نشانه‌هایی از برگشت‌پذیری همراه گردید. این امر ناشی از عدم توازن در فرآیندهای تنش‌زدایی می‌باشد. در دوران جدید، اولویت‌های سیاسی و استراتژیک ایران تغییر یافت. جلوه‌هایی از عدم توازن در موضوعات سیاست خارجی و امنیتی ایران به‌وجود آمد. از سوی دیگر، شاهد فرآیندی می‌باشیم که به‌موجب آن، نقش ملی ایران در سیاست خارجی دگرگون شد. همکاری‌های چندجانبه، به تضادهای گسترش‌یابنده تبدیل گردید. این امر نشان می‌دهد که جلوه‌هایی از عدم توازن در فرآیندهای سیاست خارجی ایران ظهور یافته و تأثیر خود را بر بسیاری از موضوعات بر جای گذاشته است.دلایل مختلفی برای شکل‌گیری عدم توازن در سیاست خارجی تنش‌زدا وجود دارد. فرضیة این مقاله آن است که «عوامل ساختاری» به موازات مؤلفه‌های فروملی از جمله «نقش نخبگان»، عامل تغییر در سیاست خارجی و ظهور مؤلفه‌های نامتوازن گردیده است. روش پژوهش نیز در قالب مدل ساختار ـ کارگزار انجام گرفته، نقش نیروهای بین‌المللی را به موازات تغییر در نخبگان سیاسی برجسته می‌سازد.