نقش شهرهای مرزی در فرایند جهانی شدن و توسعه منطقهای ایران مطالعه موردی: شهرهای مرزی استان خراسان رضوی
نویسندگان
1 - هیأت علمی جهاد دانشگاهی، مشهد
2 - دانشیار جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
چکیده
شهری شدن جهان و جهانی شدن شهرها مهمترین مساله هزاره سوم میلادی است. صرف نظر از تبعات منفی جهانی شدن، کلیه شهرها، در صدد پیوند به شبکه شهرهای جهانی، بهمنظور بهرهگیری از مزایای جهانی شدن میباشند. شهرهای ایران نیز بهدلیل تاخیر در پیوند با اقتصاد جهانی، ضعف ادبیات علمی جهانی کردن شهرها، سیاست خارجی متغیر و مشاجرات سیاسی بین ایران و آمریکا، تحریم یکجانبه آمریکا و بهتبع آن مشکلات ناشی از عدم سرمایهگذاری خارجی در کشور، محدودیتهای اطلاعاتی(اینترنت) و ارتباطی، ضعف زیرساختهای مالی و بانکی و حمل و نقل و ضعف در قوانین با مشکلات بسیاری در روند جهانی شدن مواجهاند که این وضعیت در شهرهای مرزی کشور بهدلیل شرایط ژئوپلیتیک خاص آنها دو چندان شده است.بسیاری از شهرهای مرزی که در گذشته در انزوای جغرافیایی شدیدی قرارداشتند، بعد از آغاز عصر تحولات اطلاعات (1970) به سوی پذیرش نقش قطب یا نقاط گرهای انتقال امواج توسعه به سایر نقاط یک کشور حرکت کردهاند. لذا چنین شهرهایی درصدد حل مشکلات زیرساختی، مدیریتی، خلاءهای قانونی، و فرهنگی، بهمنظور سازگاری با معیارهای فرایند جهانی شدن میباشند. هدف این مقاله ارائه راهکارهای مناسب استفاده از فرصتهای موجود در فراسوی مرزهای ملی (8336 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان و ترکمنستان) مانند بازار مصرف کشورهای آسیای مرکزی با جمعیت بیش از 50 میلیون نفر و افغانستان است. بهمنظور تحقیق در راستای این هدف، ابتدا مسئله جهانی شدن شهرهای مرزی ایران در استان خراسان (چهار شهر باجگیران، لطفآباد، سرخس و تایباد) با توجه به تئوریهای موجود تحلیل شد. همچنین با استفاده از تکنیکهای پرسشنامه و مصاحبه، چشمانداز مناسبی ازتواناییها و پتانسیلهای محلی درباره کارکرد دروازهها و نقاط گرهای شهری در توسعه منطقهای گردآوری شد و در نهایت پیشنهاداتی ارائه شد که عبارتند از: اصلاح قوانین، ارتقاء نقش سیستم مدیریت، اصلاح و بهبود قوانین و حقوق گمرکی، سرمایهگذاری در زمینه زیرساختهای شهری و ارائه بستر قضایی و فرهنگی مناسب برای هدایت سرمایهگذاری خارجی بیشتر در این مناطق.