مؤلفههای کیفی طراحی نمای ساختمانهای مسکونی مبتنی بر رفتارشناسی انگارههای ذهنی کودک در بافتهای تاریخی
نویسندگان
1 دانشیار گروه مرمت، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران (نویسنده مسئول).
2 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
doi
10.22034/aaud.2025.434172.2854چکیده
در معماری شهری معاصر، بهویژه در بافتهای تاریخی، نیازهای زیستی کودکان بهعنوان یکی از حساسترین گروههای اجتماعی، غالباً مغفول میماند. این پژوهش شکاف تحقیقاتی موجود در زمینه «وجوه کیفی نمای مسکونی از منظر انگارههای ذهنی کودکان» را هدف قرار داده است. هدف اصلی، استخراج مؤلفههای بصری تأثیرگذار در طراحی نما از دیدگاه این گروه سنی و تبیین ارتباط آن با پایداری سکونت در بافتهای تاریخی، بهمنظور افزایش پویایی این عرصههاست. پژوهش با اتخاذ یک رویکرد روششناختی آمیخته کیفی و کمی، در پی پاسخ به این پرسش است که شاخصهای کیفی در طراحی یک مجموعه مسکونی کودکمحور، با تأکید بر انگارههای ذهنی آنها از نما چیست. در فاز کیفی، نقاشیهای ۸۲ کودک ۷ تا ۱۲ ساله از نمای ایدهآل خود (در محله دارالضیافه اصفهان) با بهرهگیری از مبانی نظری و نظر متخصصان رفتارشناسی تحلیل شد. در فاز کمی، پرسشنامهای مبتنی بر الگوهای مستخرج از نقاشیها، توسط ۹۷ معمار متخصص ارزیابی شد. تحلیلهای آماری که توسط نرمافزارهای تخصصی SPSS و PLS انجام شد منجر به شناسایی دو گروه اصلی از مؤلفههای «ملموس» و «ناملموس» گردید. نتیجه نشان میدهد که در فرآیند طراحی نما، انگارههای ذهنی مشترک میان کودکان، قابلیت بهکارگیری بهعنوان معیارهای راهنما را دارد. این رویکرد نهتنها به خلق فضاهای دوستدار کودک میانجامد، بلکه بهطور مستقیم به تقویت و استمرار سکونت در بافتهای ارزشمند تاریخی کمک میکند.
