حفاظت از میراث تاریخی ارامنه آذربایجان شرقی با استفاده از دستورالعمل حفاظتی ایتالیا، مورد مطالعاتی: کلیسای سرکیس مقدس تبریز

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد استحکام بخشی بناهای تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران (نویسنده مسئول).

2 مربی گروه فناوری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.

3 دانشیار گروه فناوری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.

doi
10.22034/aaud.2025.493250.2946
چکیده

معماری کلیساهای ارامنه بخش مهمی از تاریخ معماری ایران را تشکیل می‌دهد و از این میان کلیساهای شمال غرب ایران به دلیل قدمت و اثرات فرهنگی، از ارزش بالایی برخوردارند. کلیسای سرکیس مقدس تبریز با قدمت 1821 میلادی، نمادی از حضور فرهنگ‌ها و ادیان مختلف در این منطقه قلمداد می‌‌شود اما با این حال، مورد توجه قرار نگرفته و تحقیقات محدودی در زمینه آن انجام شده است. هدف این پژوهش، شناخت و گونه‌شناسی کلیسای سرکیس و بررسی رفتار آن در هنگام زلزله می‌باشد. بدین منظور، در این پژوهش از روش‌های ارزیابی کیفی و کمی به‌صورت تلفیقی استفاده شده و داده‌های پژوهش به‌وسیله مطالعات کتابخانه‌ای و جمع‌آوری داده‌های میدانی و ارزیابی کیفی بر اساس دستورالعمل‌های حفاظتی ایتالیا در محل پروژه انجام شد. ارزیابی کمی با استفاده از نرم‌افزار 3Muri انجام و رفتار بنا در زمان زلزله بررسی گردیده است. طبق نتایج، شاخص ایمنی لرزه‌ای بنا در هر دو روش ارزیابی کم‌تر از 1 می‌باشد که بیانگر ایمنی ناکافی سازه در برابر حوادث لرزه‌ای است. تحلیل حساسیت نیز این نتایج را تأیید می‌کند. مقایسه نتایج دو رویکرد ارزیابی نشان می‌دهد که روش کیفی محافظه‌کارانه‌تر و روش کمی دقیق‌‌تر است. طبق یافته‌ها، ترکیب ارزیابی کیفی و کمی ابزاری کارآمد برای درک جامع‌تر از عملکرد لرزه‌ای بناهای تاریخی بوده و علاوه بر شناسایی میزان آسیب‌پذیری، در طراحی راهبردهای حفاظتی نیز نقشی اساسی ایفا می‌‌کند. با توجه به موقعیت لرزه‌خیز شهر تبریز و اهمیت فرهنگی کلیسای سرکیس، نتایج بر حفاظت و مقاوم‌سازی این بنا به عنوان بخشی زنده از هویت تاریخی منطقه تأکید می‌کند.