فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: پرورش گوسفند در سامانه پرورش عشایری به طور قابل توجهی تحت تأثیر شرایط آب و هوایی قرار می‌گیرد. در میان تنش-های مختلف آب و هوایی که گوسفندان با آن روبرو هستند، به نظر میرسد تنش گرمایی به شدت بهره‌وری این حیوانات را بی‌ثبات کرده است. بطوری که قرار گرفتن دام در معرض تنش گرمایی بر مصرف اختیاری خوراک تأثیر می‏گذارد و نیازهای نگهداری را نیز افزایش می‎دهد و به دنبال آن پیامدهای جانبی همچون افت تولید و زیان اقتصادی را به دنبال دارد. با توجه به اثرات بارز نوع آب‏و‏هوا بر خصوصیات عملکردی و تولیدی گوسفند در سامانه پرورش عشایری، بررسی عملکرد گوسفندان بومی در مناطقی با شرایط آب‏و‏هوایی گرمسیری و سردسیری امری لازم و ضروری به نظر می‌رسد. بنابراین این مطالعه با هدف بررسی میزان تولید و ترکیبات شیر، فراسنجه‌های تخمیری و هضم شکمبه‌ای و میزان مصرف مواد مغذی در میـش‌های ترکی قشقایی در دو اقلیـم ییـلاق و قشـلاق انجام شد. مواد و روش‌ها: این آزمایش در قالب یک طرح کاملاً تصادفی با دو تیمار (اقلیم قشلاقی و اقلیم ییلاقی) و تعداد تکرار برابر در هر تیمار (8 = n) در دو منطقه قشلاق (افزر شهرستان قیروکارزین استان فارس به عنوان قشلاق) و ییلاق (کمانه شهرستان سمیرم استان اصفهان به عنوان ییلاق) به مدت 21 روز؛ شامل 14 روز دوره عادت‌دهی و 7 روز نمونه‌گیری و با یک جیره یکسان انجام گرفت. بدین منظور، از 16 رأس میش شیرده ترکی-قشقایی با میانگین شکم زایش 21/0±81/2 (میانگین ± خطای استاندارد)، وزن زنده 84/0±81/44 کیلوگرم، تولید شیر 65/5±06/306 گرم و نمره بدنی 07/0±23/3 استفاده شد. برای اندازه‌گیری میزان تولید شیر، میزان شیر تولیدی به صورت روزانه با توزین بره-ها پیش و پس از خوردن شیر تعیین شد. برای آنالیز ترکیبات شیمیایی شیر نیز، نمونه تهیه شده در 3 روز آخر آزمایش در فریز 21- درجه سانتی‏گراد نگهداری شد و پس از پایان آزمایش ترکیبات آن تعیین گردید. میزان مصرف خوراک بطور روزانه ثبت شد و با تعیین ترکیب شیمیایی نمونه خوراک و باقی‌مانده خوراک، میزان مواد مغذی مصرفی روزانه نیز محاسبه شد. قابلیت هضم مواد مغذی با روش اندازه‌گیری خاکستر نامحلول در اسید انجام شد. نمونه‌برداری از شیرابه شکمبه در روز پایان آزمایش و 2 ساعت پس از خوراک‌دهی صبح صورت گرفت و pH و درصد اسیدهای چرب فرار نمونه‌ها تعیین گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از رویه Mixed Model نرم‌افزار آماری SAS (2003, 9.1) انجام شد. مقایسه میانگین‎ها با استفاده از آزمون توکی-کرامر در سطح معنی‌داری (05/0≥P) صورت گرفت.یافته‌ها: نتایج نشان دادند که نوع اقلیم بر میزان تولید شیر اثر نداشت (05/0P>) و از بین ترکیبات شیر، تنها بر غلظت خاکستر شیر تاثیر معنی-داری داشت، بطوریکه میزان خاکستر شیر در میش‌های منطقه قشلاق بیشتر از ییلاق بود (05/0≥P). همچنین، اثر زمان نمونه‏برداری و اثر متقابل زمان نمونه‌برداری در اقلیم نیز فقط بر میزان تولید شیر معنی‌دار بود (05/0≥P). نتایج حاصل از تأثیر نوع اقلیم بر فراسنجه‌های تخمیری شکمبه میش‎ها نیز نشان دادند که نوع اقلیم بر اسیدیته، غلظت استات، پروپیونات، نسبت پروپیونات به استات، آمونیاک کل، و پروتوزا تاثیر معنی‌داری داشته است (0۵/0≥P). همچنین، نتایج نشان دادند که میش‌ها در پایان دوره آزمایش در ییلاق وزن بالاتری داشتند (01/0≥P) و مشخص شد که نوع اقلیم بر مصرف ماده خشک، ماده آلی، آب و NDF بطور معنی‌داری اثرگذار بود، به طوری که میزان مصرف ماده خشک و NDF در ییلاق و میزان مصرف ماده آلی و آب در قشلاق بالاتر بوده است (01/0≥P). علاوه بر این، مشخص شد که قابلیت هضم ماده خشک، ماده آلی و الیاف نامحلول در شوینده‌های خنثی در دستگاه گوارش میش‌های واقع در منطقه ییلاق بطور معنی‌داری بالاتر بوده است (0۵/0≥P).