مقاله کوتاه: معرفی، تصحیح و واکاوی یک بیتی تازه‌ منسوب به رودکی سمرقندی در فرهنگ عجایب‌اللغه

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز،ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهیدچمران اهواز،اهواز،ایران

3 گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهیدچمران اهواز،اهواز،ایران

doi
10.22099/jba.2020.35788.3614
چکیده

  چکیدهبازیابی و تصحیح اشعار شاعران پیشگام و متقدم، به‌ویژه استاد شاعران رودکی سمرقندی، یکی از بایسته‌های فرهنگی برای پیش‌برد زبان و ادبیات فارسی است. شعر رودکی در طول تاریخ، همواره موردتوجه شاعران و ادیبان بوده و امروزه نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از دیوان پُرشعر این شاعر که بنا بر گفته‌ی محققان، بیش از صدهزار بیت بوده، اکنون مقدار ناچیزی موجود است. همین مقدار اندک نیز با مراجعه‌ی متعدد و بی‌شمار محققان و رودکی‌پژوهان معاصر، مانند سعید نفیسی، براگینسکی، میرزایف، علی‌اشرف صادقی و شماری از رودکی‌پژوهان در ایران و تاجیکستان، به دست ما رسیده است. نگارندگان باتوجه‌به اهمیت وافر بازیابی اشعار رودکی در سرچشمه‌های کهن، با بررسی یکی از فرهنگ‌های شعری متعلق به عهد عثمانی، به‌نام عجایب‌اللغه از فردی به‌نام ادیبی، بنا دارند بیتی منسوب به رودکی را که تاکنون از دید مصححان و رودکی‌پژوهان مستور مانده است، در بخش نخست این جستار معرفی و ایراد موجود در مصرع دوم آن را برطرف کنند. در بخش پایانی نیز موضع بیت را در دو مثنوی کلیله و دمنه و سندبادنامه از رودکی بررسی کرده‌ایم.واژه‌های کلیدی: ادیبی، بیت نویافته، تصحیح، رودکی، عجایب‌اللغه، ادیبی.