برندسازی شهری و چالشهای کیفیت مکانی (خوانشی انتقادی از بازنماییهای متناقض در چهار کلانشهر جهانی)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران (نویسنده مسئول).
doi
10.22034/aaud.2025.461796.2892چکیده
در عصر جهانیشدن و رقابتپذیری شهری، شهرها به دنبال راهکارهایی هستند تا بتوانند خود را در عرصههای جهانی و بینالمللی مطرح کنند. برندسازی شهری بهعنوان یکی از استراتژیهای پیچیده و بین رشتهای جهت ارتقاء مزیت رقابتی در یک شهر، با هدف ارائه تصویر مثبت از آن مکان در توسعهبخشهای اقتصادی، اجتماعی، فیزیکی و بهبود کیفیت زندگی اهمیت روزافزونی پیدا کرده است. هدف این مطالعه بررسی چگونگی تأثیرپذیری کیفیتهای ملموس مکانی از برندسازی شهری در بستر جهانیشدن و تحلیل پیامدهای متناقض آن بر بازیگران هدف در فضا است. مطالعه حاضر تلاش دارد تا با تمرکز بر تجربه چهار شهر جهانی، به شناخت دقیقتری از تاثیر و تاثر کیفیت ملموس مکان و استراتژی برندسازی شهری دست یابد. در این مطالعه پس از جمعآوری اطلاعات، تعدادی از پروژههای منتخب در چهار شهر نیویورک، لندن، شانگهای و هنگکنگ بهمنظور شناسایی کیفیتهای مکانی متأثر از برندسازی شهری بررسی و سپس اقدامات صورتگرفته براساس اسناد مطالعاتی به کمک نرمافزار MAXQDA نسخه 2018 مورد تحلیل محتوا قرار گرفته است. یافتههای این مطالعه مستخرج از برخی کیفیتهای مکانی مورد تأکید پژوهشگران حوزه طراحی شهری در بستر برندسازی شهری و همچنین بررسی تحولات فضاهای شهری منتخب در چهار شهر جهانی نیویورک، لندن، شانگهای و هنگکنگ در راستای تحقق برندسازی شهری است. نتیجه مطالعه معرف کیفیتهای مکانی است که برندسازی شهری آنها را متأثر کرده است و شامل یازده کیفیت کلیدی (میراث ناملموس فرهنگی، هویتمندی و حس تعلق، وجود ساختمانهای با معماری نمادین، گردشگرپذیری، دسترسی مناسب و شبکه حملونقل عمومی کارا، اجتماعپذیری و حضورپذیری، انعطافپذیری، پذیرش میراث و ارزشهای معمارانه بومی، پیادهمداری، رویدادمداری، تنوع عملکردی و کاربریهای مختلط) است. در ادامه نحوه تأثیرپذیری این کیفیتها و تفسیر آن در بستر برندسازی شرح داده شده است که در یک تعادل نامتقارن برخی از کیفیتهای مکانی ارتقا و برخی دیگر تنزل یافته است. از آنجا که برندسازی شهری موضوع دوپهلویی است که متاثر از نیروهای درونسر و برونسر نمود پیدا میکند؛ با تمرکز بر ارتقاء تصویر شهر، کیفیتهای مکانی را بهگونهای متناقض دستخوش تغییر کرده، هر چند برخی از این کیفیتها مانند: رویدادمداری و وجود ساختمانهای با معماری نمادین متأثر از دیگر متغیرهای میانجی هستند.
