کاربرد سنجش از دور‎ (RS) ‎و سیستم اطلاعات جغرافیایی‎ (GIS) ‎در مدلسازی ‏هیدرولیک جریان و مدیریت منابع آب کشاورزی با رویکرد هیدروانفورماتیک

نویسندگان

1 استادیار، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/jgeoq.2025.537381.4311
چکیده

این پژوهش با هدف توسعه یک چارچوب یکپارچه هیدروانفورماتیک برای بهبود دقت مدلسازی هیدرولیک جریان و ‏مدیریت منابع آب، به بررسی تلفیق فناوری‌های سنجش از دور (‏RS‏) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (‏GIS‏) پرداخته است. با ‏تمرکز بر حوضه‌ آبریز کرخه، روش‌شناسی پژوهش شامل پنج مرحله اصلی است: گردآوری داده‌های ماهواره‌ای (مانند ‏Sentinel-2‎‏ و ‏ALOS PALSAR DEM‏)، استخراج خودکار پارامترهای هیدرولیکی با پردازش تصاویر، توسعه مدل ‏تلفیقی در ‏HEC-RAS، تحلیل عدم قطعیت با روش مونت کارلو، و ارزیابی عملکرد با شاخص‌های ‏NSE، ‏R²‎‏ و ‏RMSE‏. ‏مطالعه حاضر نشان می‌دهد که ادغام این فناوری‌ها می‌تواند تحولی اساسی در بهبود کیفیت و کارایی مدل‌های هیدرولیکی ‏ایجاد کند.‏‎ ‎یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که استفاده از داده‌های ماهواره‌ای در کنار تحلیل‌های مکانی، امکان دستیابی به ‏بینش‌های عمیق‌تری از رفتار سیستم‌های آبی را فراهم می‌آورد. این رویکرد یکپارچه نه تنها دقت پیش‌بینی‌ها را افزایش ‏می‌دهد، بلکه قابلیت اطمینان نتایج مدل‌سازی را نیز به میزان قابل توجهی بهبود می‌بخشد.‏‎ ‎مزیت اصلی این روش در توانایی ‏آن برای پوشش دادن مناطق وسیع و دسترسی به داده‌های به‌روز و پیوسته نهفته است. از دیگر نقاط قوت این پژوهش ‏می‌توان به قابلیت تطبیق‌پذیری بالای روش پیشنهادی اشاره کرد. این مطالعه به وضوح نشان می‌دهد که رویکرد ‏هیدروانفورماتیک می‌تواند شکاف بین داده‌های مشاهداتی و نیازهای مدل‌سازی را پر کند. استفاده از این فناوری‌ها نه تنها ‏کیفیت خروجی‌های مدل را بهبود می‌بخشد، بلکه فرآیند تصمیم‌گیری در مدیریت منابع آب را نیز تسهیل می‌نماید‎.‎