کاربرد سنجش از دور (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در مدلسازی هیدرولیک جریان و مدیریت منابع آب کشاورزی با رویکرد هیدروانفورماتیک
نویسندگان
1 استادیار، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 گروه فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2025.537381.4311چکیده
این پژوهش با هدف توسعه یک چارچوب یکپارچه هیدروانفورماتیک برای بهبود دقت مدلسازی هیدرولیک جریان و مدیریت منابع آب، به بررسی تلفیق فناوریهای سنجش از دور (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) پرداخته است. با تمرکز بر حوضه آبریز کرخه، روششناسی پژوهش شامل پنج مرحله اصلی است: گردآوری دادههای ماهوارهای (مانند Sentinel-2 و ALOS PALSAR DEM)، استخراج خودکار پارامترهای هیدرولیکی با پردازش تصاویر، توسعه مدل تلفیقی در HEC-RAS، تحلیل عدم قطعیت با روش مونت کارلو، و ارزیابی عملکرد با شاخصهای NSE، R² و RMSE. مطالعه حاضر نشان میدهد که ادغام این فناوریها میتواند تحولی اساسی در بهبود کیفیت و کارایی مدلهای هیدرولیکی ایجاد کند. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که استفاده از دادههای ماهوارهای در کنار تحلیلهای مکانی، امکان دستیابی به بینشهای عمیقتری از رفتار سیستمهای آبی را فراهم میآورد. این رویکرد یکپارچه نه تنها دقت پیشبینیها را افزایش میدهد، بلکه قابلیت اطمینان نتایج مدلسازی را نیز به میزان قابل توجهی بهبود میبخشد. مزیت اصلی این روش در توانایی آن برای پوشش دادن مناطق وسیع و دسترسی به دادههای بهروز و پیوسته نهفته است. از دیگر نقاط قوت این پژوهش میتوان به قابلیت تطبیقپذیری بالای روش پیشنهادی اشاره کرد. این مطالعه به وضوح نشان میدهد که رویکرد هیدروانفورماتیک میتواند شکاف بین دادههای مشاهداتی و نیازهای مدلسازی را پر کند. استفاده از این فناوریها نه تنها کیفیت خروجیهای مدل را بهبود میبخشد، بلکه فرآیند تصمیمگیری در مدیریت منابع آب را نیز تسهیل مینماید.