فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محرمیت یکی از اساسی‌ترین ویژگی‌های معماری اسلامی است. حفظ محرمیت در خانه‌های سنتی از مفاهیم ضروری محسوب شده و جزو عملکرد اصلی خانه‌های سنتی بوده‌ است. یکی از اقدامات مهم برای حفظ و ایجاد حریم در خانه و محرمیت برای ساکنان، تفکیک حیاط‌ها به صورت اندرونی و بیرونی است. دین اسلام به رعایت محرمیت و حریم در خانه انسان تاکید دارد و آن را شرط لازم برای دستیابی به امنیت و آرامش می‌داند. برای رعایت قوانین الهی و تامین امنیت زنان از نظر محرمیت و حجاب، ساختمان‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شدند که داخل خانه قابل دیدن نباشد و زن در داخل خانه، از امنیت و آرامش برخوردار باشد به‌نحوی ‌که وجود حریم و محرمیت بین محرم و نامحرم با طراحی ویژه معماری به طور کاملا واضح و قابل لمس باشد. هدف از انجام این پژوهش که به روش تاریخی انجام گرفته ‌است، بررسی نسبت محرمیت و تزیینات در نمای حیاط‌های اندرونی و بیرونی خانه‌های قاجاری تبریز است. سوالات پژوهش نیز عبارتند از: تزیینات به‌کار رفته در نمای حیاط اندرونی و بیرونی خانه‌ها چه نسبتی باهم داشته و چه تاثیری بر ایجاد محرمیت دارند؟ مطابق یافته‌های پژوهش معمولا تزیینات حیاط اندرونی و بیرونی متفاوت از یکدیگر هستند، به‌گونه‌ای که تزیینات به‌کار رفته در نمای حیاط بیرونی با ایجاد شکستگی‌ها وسایه‌ها، افزایش تراکم اجزای مشبک پنجره، افزایش ارتفاع پیشانی ایوان، تزیینات برجسته‌ی به‌کاررفته و غیره منجر به کاهش تداوم بصری، کاهش شفافیت و افزایش محرمیت شده در حالی‌که در حیاط اندرونی شکستگی در نماها کم، عدم وجود تراکم در اجزای مشبک پنجره‌ها و تزیینات به صورت ساده می‌باشند. دلیل این تفاوت، رفت‌و‌آمد افراد غریبه و غیرمحارم به حیاط بیرونی برخلاف حیاط اندرونی است.