تعریف ساز و کار اندازه‌‌گیری یکپارچگی در منظر شهری تاریخی بر اساس مفهوم تمامیت و تکامل، مورد مطالعاتی: منظر شهری تاریخی بشرویه

نویسندگان

1 استادیار گروه مرمت بناهای تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران (نویسنده مسئول).

2 استاد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

3 دانشیار گروه حفاظت و مرمت آثار تاریخی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.22034/aaud.2024.469842.2905
چکیده

مقاله حاضر پس از بازبینی کلی نمودارها و مدل‌‌های مفهومی تعریف‌شده برای مؤلفه‌‌های یکپارچگی در مقالات و آثار علمی دیگر با انتخاب مناسب‌‌ترین مدل و در نظر گرفتن بعد تکاملی مناظر، ایده و سازمان فکری جدیدی برای تعریف میزان یکپارچگی آن‌ها در بعد کمی ارائه می‌‌کند. بدین ترتیب که نگارنده مفهوم یکپارچگی را به صورت وضعیتی باثبات در منظر که دوره‌‌های شکل‌‌گیری خود را گذرانده در نظر می‌‌گیرد و نبودِ یکپارچگی را به عنوان وضعیت یک پروژه ناتمام محسوب می‌‌کند. سپس با استفاده از مفاهیم تمامیت و ناتمامی نشان می‌‌دهد که چه حالت‌‌هایی در مدل مفهومی، نشان‌‌دهنده وضعیت ناتمام در شکل‌‌گیری یک منظر است و چه تغییراتی آن را تشدید می‌‌کند. بنیان اصلی روش این تحقیق، استدلال منطقی و تطبیق رفتار یک مدل مفهومی با قواعد هندسی است و دیدگاهی که در پایان مقاله برای رفتار هندسی مدل مفهومی پیشنهاد می‌‌شود، این است که توسعه نامتوازن و رشد تک‌بعدی هر کدام از ویژگی‌‌های منظر که توسط دیگر ابعاد و خصیصه‌ها همراهی نشود، می‌تواند یکپارچگی محیط و منظر را تهدید نماید. آن‌چه که در نتیجه‌‌گیری مقاله ارائه می‌‌شود، آزمون مدل روی دو مورد از گزاره‌‌های جدول سوآت در مطالعات طرح ویژه شهر تاریخی بشرویه است که در آن نگارنده به کمک استدلال‌‌های مقاله، قابلیت مدل مفهومی را برای نمایش این گزاره‌‌ها آزمایش می‌‌کند. در انتهای مقاله، رؤیایی از تبدیل این شیوه فکری به سنجه‌‌های علمی در سیستم اطلاعات مکانی1 به‌نمایش گذاشته می‌‌شود. رویایی که در آن، مدل مفهومی سنجش یکپارچگی مناظر به شکل شاخص‌‌هایی در کنار صفحه نمایش یک نرم‌‌افزار یا وسیله تکنولوژیک مرتبط با نقشه‌‌برداری نشان داده می‌‌شوند. شاخص‌هایی به شکل همین مدل مفهومی در تحقیق حاضر که ابعاد صفحات آن‌ها مطابق اطلاعات کالبدی و توصیفی جمع‌آوری‌شده از محیط، همزمان با گسترش یا کاهش محدوده انتخابی تغییر می‌کند.