فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آثار باستانی تمدن‌های گذشته و نقوش‌ متنوع آن‌ها حامل اندیشه، ارزش‌های فرهنگی، باورها و کهن‌الگوها می‌باشند. بنابراین بررسی آثار برجای‌مانده راهی برای شناخت کارکرد رمزها، نمادها و اسطوره‌ها در عهد باستان است. این نمادها و نقوش که تراویده ذهن آدمی برای نشان‌دادن نیروهای ماورائی است، در طول تاریخ با هم درآمیخته‌اند و باوجود تمام گوناگونی‌ها‌، نوعی هم‌خوانی و نزدیکی در بن‌مایه‌ها و موتیف‌های اصلی مشاهده‌می‌شود که بررسی تطبیقی این روایات را ممکن‌می‌سازد. برخی از این نقش‌مایه‌ها شامل نمادهای حیوانی یا موجودات ترکیبی انسان‌حیوان می‌باشند. عقرب به‌عنوان یکی از این نقوش قدیمی در گذشته منشاء افسانه‌ها بوده و با ویژگی‌هایی چون موذیگری، شرارت و درد؛ نماد مرگ، جنگ و گاهی نگهبان بوده‌است. در پژوهش پیش‌رو با مطالعه تطبیقی به نمادشناسی عقرب در تمدن‌های باستانی ایران و مصر به عنوان دو نمونه از کهن‌ترین تمدنهای شناخته‌شده جهان پرداخته‌می‌شود. روش پژوهش به‌صورت توصیفی- تحلیلی با رویکرد تطبیقی و شیوه جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای- اسنادی است. پرسش کلیدی تحقیق عبارت‌از اینست که در نمادشناسی تطبیقی کهن‌الگوی عقرب چه وجوه اشتراکی بین تمدنهای باستانی ایران و مصر مشهود‌است؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که استفاده از نقش‌مایه عقرب بر روی آثار و نقش‌برجسته‌ها به علت رفع شر و جلب حمایت این موجود در تمدن‌های باستانی ایران و مصر مورد توجه بوده و در تمدن باستانی مصر نیز به‌عنوان یک الهه حمایتگر مورد پرستش قرارگرفته‌است.