کاربست معادلات ساختاری در برنامه‌ریزی محله پایدار شهری با تاکید بر رویکرد عدالت فضایی، مورد مطالعاتی: محله مصباح شهر کرج

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/aaud.2025.483396.2921
چکیده

رشد شتابان شهرنشینی در دهه‌های اخیر، باعث نابرابری اجتماعی، فقر و بیان کالبدی این مشکل جهت دستیابی به سرمایه شهری شده است. بنابراین، مهم‌ترین مأموریت کارشناسان شهری، از بین بردن تضادها برای دستیابی به سرمایه شهری برای گروه‌های متفاوت اجتماعی است. پژوهش حاضر به موضوع عدالت فضایی محله مصباح شهر کرج، تبیین مولفه‌های آن و چگونگی تاثیرگذاری آن‌ها بر یکدیگر پرداخته است. روش تحقیق پژوهش کمی و با استفاده از تحلیل‌های معادلات ساختاری در محیط نرم‌افزار Smart pls تهیه شده است. با بررسی ادبیات نظری به تبیین مفهوم عدالت فضایی و معیارها و شاخص‌های آن پرداخته شد. سپس شاخص‌های خارج‌شده در نمونه مطالعاتی به صورت کمی مورد سنجش و تحلیل قرار گرفت. برای این امر پرسش‌نامه‌ای با توجه به شاخص‌ها تهیه و در بین 372 نفر از ساکنین محله به صورت تصادفی توزیع و از طریق مدل‌سازی معادلات ساختاری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که عامل امنیت با ضریب رگرسیونی 0.764 و ضریب تعیین 0.583 نسبت به سایر مولفه‌های پژوهش از تاثیرگذاری بیش‌تری در ادراک عدالت فضایی در این محله برخوردار است. مولفه شبکه دسترسی و حمل‌ونقل عمومی با ضریب رگرسیونی 0.668 و ضریب تعیین 0.446 در مرتبه دوم اهمیت قرار دارد. مولفه دسترسی به خدمات و تسهیلات عمومی با ضریب رگرسیونی 0.659 و ضریب تعیین 0.435 در رتبه سوم اهمیت در ادراک عدالت فضایی محله مصباح قرار دارد. مولفه سلامت عمومی با ضریب رگرسیونی 0.656، مدیریت شهری با ضریب رگرسیونی 0.643، مولفه احساس تعلق مکانی با ضریب رگرسیونی 0.623، هویت و فرهنگ با ضریب رگرسیونی 0.592 و بررسی مسکن با ضریب 0.581 در مراتب بعدی قرار دارند. لذا می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب دسترسی‌های محلی، حمل و نقل عمومی و دسترسی به امکانات و خدمات محلی تاثیر زیادی بر ارتقاء عدالت فضایی در محله مصباح داشت.