اقتصاد سیاسی عربستان سعودی در دریای سرخ

نویسندگان

1 پژوهش‌گر مرکز مطالعات راه‌بردی دفاعی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکدة علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22126/ipes.2021.5665.1304
چکیده

مراودات سیاسی و اقتصادی کشورهای حوزة خلیج فارس و حاشیة دریای سرخ، درعین سابقه‌‌ای تاریخی، با فراز و نشیب‌‌های فراوانی هم‌راه بوده است. با تشدید رقابت‌‌های دولت‌‌های حاشیة خلیج در پرتو تحولات انقلابی خاورمیانه در سال 2011 به‌بعد، این رقابت‌‌ و یارگیری‌‌ها مناطق دیگری از جمله دریای سرخ را نیز در بر گرفت و دریای سرخ از جایگاهی استراتژیک در سیاست‌‌های راه‌بردی کشورهای حاشیة خلیج فارس و به‌ویژه عربستان برخوردار شد. عربستان با تعمیق استراتژی‌‌های اقتصادی و سیاسی خویش در دریای سرخ به بازیگر اصلی صحنة سیاسی و اقتصادی این منطقة راه‌بردی تبدیل شد. در این نوشتار هدف این است تا با بهره‌‌گیری از رویکرد اقتصاد سیاسی بین‌الملل و با تمرکز بر منطقة دریای سرخ و شاخ آفریقا، اهداف و دلایل حضور اقتصادی و سیاسی عربستان را در این منطقه ریشه‌‌یابی کنیم. سؤال اصلی این‌ است که مطلوبیت‌‌های اقتصادی و سیاسی عربستان برای حضور گسترده در دریای سرخ چیست؟ فرضیة پاسخ به این پرسش این است که اهداف اقتصادی مانند تجارت دریایی، سرمایه‌‌گذاری‌‌های اقتصادی، عملیاتی‌کردن پروژه‌‌های اقتصادی و اهداف سیاسی مانند ائتلاف‌سازی منطقه‌‌ای، و تضعیف قدرت محور ترکیه/ قطر و محور ایران/ انصارالله یمن مهم‌‌ترین متغیرها و مطلوبیت‌‌های اقتصادی ـ سیاسی عربستان در دریای سرخ را تشکیل می‌‌دهند. یافته‌‌های پژوهش نشان‌دهندة اولویت استراتژیک دریای سرخ در نگاه رهبران سعودی برای بسط و توسعة قدرتی گسترده‌‌تر در این جغرافیای راه‌بردی است و این هدف توأمان با اهرم‌‌های اقتصادی و سیاسی در حال پی‌گیری است.