فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسیاری از جغرافیدانان سیاسی روزگار ما مفهوم کشور  stateمرکب از یک ساختار عمودی (حکومتstate ) و یک چهره افقی جغرافیائی (سرزمین territory) را که در چهارچوب محدوده‌های ویژه مرزی تعریف می‌شود، محصول پیمان صلح وستفالی در سال 1648 می‌پندارند. اگر این مفهوم‌پردازی در مورد حکومت state در چهارچوب معنای مدرن آن، یعنی مفهوم «حکومت ملت پایهnation  state» درست باشد، به‌طور قطع، مفهوم حکومت به عنوان یک ساختار سیاسی که به گونه عمودی سازماندهی می‌شود و از هویتی سرزمینی برخوردار است - هنگامی که براساس نظریه آیکونوگرافی Iconography ژان گاتمن Gottmann Jean سنجیده شود- به مراتب کهن‌تر از ایده حکومت ملت پایه به نظر می‌رسد. امروز که پیشرفت تکنولوژی اطلاع‌رسانی، جمعی را تشویق کرده است تا حکومت، مرز، و حتی جغرافیا را از دیدگاه مجازی مورد توجه قرار دهند، اعتقاد به همان آیکونوگرافی می‌تواند این ایده را راسخ‌تر کند که به گفته گاتمن تا هنگامی که حس اسقلال از دیگران در انسان وجود داشته باشد، مرز حقیقتی خواهد بود که نقش آفرینی‌اش در فضای حقیقی جغرافیائی پایان‌پذیر نخواهد بود. برخی متون کهن در فارسی آشکار می‌سازند که این مفاهیم اساسی در ادبیات جغرافیائی ایران باستان وجود داشتند، و چه‌بسا که این مفاهیم پارسی بر تمدن روم نیز تأثیر نهاده­اند. حتی پس از پیدایش اسلام که ایران سرزمینی از میان رفت ولی هویت ایرانی در قالب یک آیکونوگرافی نیرومند بر شرق جهان اثر گذاشته و زبان فارسی در مقام زبان رسمی عثمانی و هند و آسیای مرکزی، در مقام اولین زبان بین‌المللی جهان، ایران مجازی را در شکل یک «امپراتوری اندیشه» در شرق جهان، از ایران حقیقی که بعدها توسط شاه اسماعیل صفوی زندگی دوباره پیدا کرد، موثرتر ساخت. به هر حال، از آنجا که سنت ایرانی حکومت سرزمینی فدرالیته که بر پایه ایده دادگری شکوفا گردید، چه‌بسا در شکل‌گیری مفهوم «حکومت ملت پایه» در غرب نیز سهم داشته است که خود در پرتو روند سیاسی فضای حقیقی پس از وستفالیا ظهور کرد. از اینرو، نویسنده بر این عقیده است که مطالعه فرایند تکاملی شکل‌دهی به هویت سرزمینی ایران می‌تواند نمونه‌ای از ایده هویت سرزمینی را در مطالعه مفهوم سامان border (مرز به مفهوم عام و گسترده) در اختیار ما قرار دهد.