تحلیل ژئوپلیتیکی قومیت در ایران با تأکید بر فرصتآفرینی یا چالشزائی
نویسندگان
1 - استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران
2 - دانشگاه عالی دفاع ملی
doi
چکیده
مساله قومیت و قومگرایی یکی از مسائل مهم در سطح بینالملل است چرا که 179 کشور در جهان از قومیتها و جمعیت متکثر تشکیل شدهاند. اولین رتبه در اختیار کشور هند است و ایران از نظر قومی جزو کشورهای کثیرالقوم است. مساله قومیت در ایران بعد از مشروطه مطرح شد. جامعه مشترک ایرانیان متشکل از اقوام و فرهنگهای محلی متنوعی است، هر کدام از این فرهنگها و اقوام، علاوه بر هویت مشترک ایرانی- اسلامی، دارای خرده فرهنگها و هویتهای منطقهای و محلی خاص خود نیز میباشند. از همین روست که جامعه ایران را جامعهای چند قومی یا چند فرهنگی مینامند. چند قومی بودن یک جامعه در شرایط خاص میتواند سببساز چالشها و بحرانهایی برای حکومت و مدیریت جامعه شود که نمونههای فراوانی از اینگونه چالشها و بحرانها را در تاریخ معاصر ایران میتوان بر شمرد. لذا نویسندگان این عرصه، ورای رویکرد همانندسازی که حل، هضم و جذب قومیتهای مختلف در یک فرهنگ را دنبال میکند و رویکرد تکثرگرایی که مبتنی بر به رسمیت شناختن قومیتهای مختلف و اعطای نسبی برخی حقوق به آنهاست، رویکرد جدیدی را که مبتنی بر حقوق شهروندی است، مطرح کردهاند. بدان معنی که همه افراد ساکن در یک سرزمین فارغ از نژاد و فرهنگ و ... از حقوق مساوی در جامعه برخوردارند. لذا نمیتوان از امنیت در حوزه قومیتها بدون توجه به حقوق شهروندی سخن به میان آورد. بر این اساس مسأله چند قومی بودن کشور را میتوان به مثابه یک فرصت قلمداد نمود و آن را نقطه شروع مدیریت بحرانهای این حوزه، بویژه در ابعاد امنیتی قرار داد. تاکید مقاله حاضر بر رویکرد فرصتسازی در بحث قومیتها و تبدیل چالشها و تهدیدهای موجود به فرصتهای پیشرو میباشد.
