عوامل تبیین مفهوم اسطورهعکس
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فرانسه و لاتین، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دکتری پژوهش هنر، گروه پژوهش هنر، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه عکاسی، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/ra.2024.2011749.1396چکیده
در طول تاریخ، عکسهایی ثبت و منتشر شدهاند که به جایگاهی فراتر از یک عکس معمولی رسیدهاند. این عکسها به بخشی از خاطرهی گروهی مردمانِ یک سرزمینِ مُشخص و یا کُلِّ جهان تبدیل شدهاند. به همین دلیل، هنرمندان و مؤلفان با الهام از آنها آثار دیگری از جمله فیلم، مجسمه، شعر، پرفورمنس و غیره را خلق نموده و باعث شدهاند که آن عکس بار دیگر مورد توجه مخاطبان قرار گیرد. این میزان از استقبال و اقتباس نشان میدهد قدرت و دامنهی اهمیت عکس مورد نظر تا آن اندازه بوده که دیگران نیز مایل بودهاند اثری مشابه آن را داشته باشند. پرسش ابتدایی این پژوهش آن است چگونه ممکن است عکسی از جایگاه فعلی خود به عنوان یک رسانهی تبلیغاتی فراتر رفته و در جایگاه الگو قرار گیرد؟ «اسطورهعکس» عبارتی است که در این پژوهش تکـوین یافته و تلاش شده که برای مفهوم و نیز عوامل مؤثر در تولید آن، و همچنین مراحل تکوین آن حدود و تعریفِ مُشخص بیابد. چنین عکسهایی میتوانند آغازگر یا ادامه دهندهی یک جریان و جُنبش فرهنگی یا سیاسی شوند؛ باعث برتری یک اندیشهی درست یا نادرست در میان مُخاطبان گردند؛ در مقام تولیدکنندهی ایدئولوژی قرار گیرند؛ و نیز با تکثیر در سایر نظامهای نشانهای، باعث رُشد و گُسترش معنای خود و البته گُسترش آن رسانه گردند. نوع پژوهش کاربردی و روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات اسنادی و مطالعات کتابخانه ای است. این پژوهش به صورت بنیادی انجام شده است. نتیجه آن که پیرامتنها، قابلیت تکثیر، و میزان اقتباس در سایر رسانهها از عوامل مؤثر در شکلدهی به اسطورهعکس هستند. همچنین امور فنی عکاسی تأثیر چندانی بر این روند ندارند.