فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهم‌ترین چالش‌‌های اساسی در سکونتگاه‌‌های نوظهور شهری، ناتوانی در تبدیل فضا به مکان‌های معنادار است. موضوعی که تبعات آن در کاهش انگیزش ماندگاری ساکنان، تقلیل رضایتمندی از سکونت، تضعیف پیوندهای معنایی و عاطفی ساکنان با مکان و کاهش ارتقای تعاملات و همبستگی اجتماعی بروز می‌‌یابد. این پژوهش با هدف سنجش و تحلیل میزان اهمیت مؤلفه‌‌های ادراکی- شناختی و اجتماعی- فعالیتی حس مکان در توسعه‌‌های جدید شهری صورت‌گرفته ‌است؛ بدین منظور، شهرک قدس به عنوان مورد مطالعاتی انتخاب شده ‌‌است. پژوهش حاضر به لحاظ کاربست نتایج، از نوع کاربردی و از منظر نوع هدف، تحلیلی محسوب می‌شود که در چارچوب نظام پژوهش ترکیبی انجام شده است. ابزارهای گردآوری داده‌‌ها، مطالعات کتابخانه‌‌ای و میدانی (پرسش‌نامه) است که در بستری پیمایشی با جامعه‌‌ی آماری 245 نفر و با استفاده از روش نمونه‌‌گیری تصادفی از ساکنان شهرک قدس، صورت پذیرفته ‌‌است. تحلیل اطلاعات در نرم‌افزار SPSS26 و Amous Graphic26 و با بهره از آزمون‌های آماری تحلیل واریانس یک‌طرفه، آزمون T مستقل و مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام شده است. نتایج پژوهش حاضر، گویای برازش مطلوب مدل مفهومی مطالعه با مؤلفه‌‌های ادراکی- شناختی و اجتماعی- فعالیتیِ حس مکان در توسعه‌های جدید شهری است که در قالب هفت عامل هویت- اصالت، نقش‌انگیزی، تصور ذهنی، کاربری- فعالیت، دعوت‌کنندگی، مشارکت اجتماعی و ایمنی- امنیت صورت‌‌بندی گردیده ‌‌است. از میان عوامل مذکور، نقش‌انگیزی، مشارکت اجتماعی و دعوت‌‌کنندگی به ترتیب با وزن بالاتر، اهمیت بیش‌تری در ارزیابی این مقوله به خود اختصاص داده‌‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که تقویت زیرساخت‌ها و توجه مدیریت شهری به مؤلفه‌ها و شاخص‌های مؤثر، نقش به‌سزایی در شکل‌گیری و ارتقای حس مکان ساکنان ایفا می‌کند. شایان ذکر است که گروه‌های سنی مختلف ساکنان شهرک قدس، تأثیر معناداری بر درک شاخص‌های کاربری- فعالیت، دعوت‌کنندگی، هویت- اصالت و مشارکت اجتماعی در مدل مفهومی حس مکان دارند. علاوه بر این، تفاوت‌های جنسیتی ساکنان نیز به‌طور معناداری بر درک شاخص‌های کاربری- فعالیت و دعوت‌کنندگیِ شهرک، اثرگذارند.