فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اختلال نقص توجه- بیش‌فعالی1، از شایع‌ترین اختلالات رفتاری در کودکان است که می‌تواند تأثیرات منفی بر عملکرد تحصیلی و اجتماعی دانش‌آموزان داشته باشد. محیط کالبدی مدارس از عوامل مهم شکل‌دهی به رفتار و توجه دانش‌آموزان شناخته شده است. مسئله پژوهش حاضر، ارزیابی مراکز علمی کودکان است که از نظر کالبد معماری و نوع فعالیت‌ها، با نیازهای واقعی دانش‌آموزان مبتلا به ADHD، همخوانی ندارد. بر این اساس، رابطه میان کیفیت محیط کالبدی مدارس و اختلال ADHD در دانش‌آموزان شش مدرسه در شهر تهران مورد مطالعه قرار گرفته است. نوع تحقیق از نظر ماهیت کاربردی است و از روش‌های همبستگی و رگرسیون گام به گام استفاده شده است. ابزارهای نظرسنجی شامل پرسش‌نامه استاندارد کانرز، پرسش‌نامه کیفیت محیط کالبدی مدارس که شامل هشت شاخص محیطی (کیفیت هوا، آکوستیک، نور، آسایش حرارتی، نما، چیدمان، فضای سبز و رنگ) و پرسش‌نامه‌ای برای ارزیابی تعدیل‌کننده‌ها (مربی، هوش فردی، وضعیت تحصیلی و درآمد خانواده‌ها) بودند. مدارس منتخب این تحقیق، مدارس پسرانه البرز و دخترانه شهید فهمیده (منطقه 2)، پسرانه ابن‌سینا و دخترانه مفتح 1 (منطقه 5)، و پسرانه شهدای معلم و دخترانه افشاریان (منطقه 9)، در تهران بودند که از طریق نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. آزمودنی‌ها شامل 100 دانش‌آموز مبتلا به ADHD (با رده سنی 7 تا 10 سال، 44 پسر و 46 دختر) و 124 نفر از مربیان آن‌ها بودند. مدارس بر اساس پرسش‌نامه ارزیابی فضای کالبدی، سنجش و ارزیابی شدند و سهم هر یک از ابعاد فضای کالبدی مشخص گردید. مولفه‌های فضای کالبدی، شامل فضای سبز با ضریب استاندارد 15.‏0 درصد، چیدمان 08.‏0- درصد، نما 19.‏0- درصد، نور 20.‏0- درصد، رنگ 32.‏0- درصد، آسایش محیطی 31.‏0- درصد و آکوستیک 12.‏0- درصد نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش اختلال ADHD داشته‌اند. نتایج نشان داد که هشت شاخص کیفیت محیط کالبدی مدارس و سه شاخص تعدیل‌کننده‌، هم با تشخیص اختلال و هم با شدت علائم دانش‌آموزان مبتلا به ADHD، در ارتباط هستند و بهبود کیفیت محیط مدارس می‌تواند به کاهش علائم و شدت اختلال در بین دانش‌آموزان منجر شود.