سنجش تأثیر مؤلفه‌های طبقه همکف فعال، بر حضورپذیری محیط پیرامون ساختمان‌های دانشگاهی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، مازندران، ایران.

2 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

3 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

doi
10.22034/aaud.2025.478811.2916
چکیده

تمایل کاربران به حضور و استفاده بیش‌تر از فضا یکی از نشانه‌‌های موفقیت فضایی است. ویژگی‌های کالبدی فضا نقش تعیین‌کننده‌‌ای در این امر دارند که در این پژوهش تمرکز ما بر سنجش مؤلفه‌‌های طبقه همکف فعال است. طبقه همکف فعال بر لزوم توجه به شیوه‌های طراحی در سطح دید انسانی تأکید دارد، و از این منظر که توانایی تأثیر بر عابران و رهگذران دارد مورد اهمیت است. طراحی نمای طبقه همکف و محیط مجاور آن، به صورت توأمان در این مفهوم در نظر گرفته می‌شود. با توجه به این‌که پژوهش‌های پیشین پیرامون طبقه همکف فعال در بستر شهری بوده‌ است، این پژوهش در نظر دارد محیط‌های دانشگاهی را مورد بررسی قرار دهد و تأثیر مؤلفه‌های طبقه همکف فعال را بر میزان حضورپذیری محیط‌های پیرامون ساختمان‌های دانشگاهی بسنجد. بر این اساس، مؤلفه‌‌های طبقه همکف فعال شامل: محصوریت، تنوع عملکردی، مکث و مفصل‌‌بندی معماری در دانشکده هنرهای زیبا که یکی از فضاهای حضورپذیر دانشگاهی است مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا از طریق مشاهده، فضاهای با بیش‌ترین حضورپذیری جهت سنجش مؤلفه‌‌های طبقه همکف فعال شناسایی شد و پس از آن روایی و پایایی مدل تشکیل‌شده بر اساس مبانی نظری و بررسی دانشکده هنرهای زیبا، از طریق تحلیل عاملی مرتبه اول و پرسش‌نامه‌‌ای که بدین منظور در اختیار دانشجویان دانشکده قرارگرفته ‌‌بود مورد بررسی قرار گرفت. داده‌‌های حاصل از پرسش‌نامه، روایی و پایایی مدل حاصل را تأیید کردند و در مرحله بعد از طریق تحلیل عاملی مرتبه دوم میزان تأثیر هر یک از مؤلفه‌‌های ذکرشده بر حضورپذیری سنجیده شد. مفصل‌‌بندی معماری با بار عاملی 0.848 مؤثرترین مؤلفه طبقه همکف فعال در دانشکده هنرهای زیبا بر حضورپذیری شناخته شد. مؤلفه‌‌های مکث و محصوریت به ترتیب با بارهای عاملی 0.526 و 0.357 در رده‌‌های بعدی تأثیرگذاری بر حضورپذیری قرار گرفتند.