کاربردپذیری استاندارد فرادادهای خدمات مکانیاب اطلاعات دولتی (گیلز) در توسعه دولت هوشمند
نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم سیاسی و روابط بینالملل، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه مالک اشتر، تهران، ایران
doi
10.22054/jks.2024.77871.1637چکیده
هدف از انجام این پژوهش تحلیل کارکردپذیری استاندارد خدمات مکانیاب اطلاعات دولتی (گیلز) در توسعه دولت هوشمند بود که با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش عناصر فرادادهای خدمات مکانیاب اطلاعات دولتی و نیز مؤلفههای دولت هوشمند بود. برای گردآوری دادههای موردنیاز پژوهش از روش اسنادی، مشاهده و ابزار سیاهه وارسی استفاده شد. یافتههای این پژوهش نشان داد، مؤلفههای اصلی دولت هوشمند در 18 محور با 75 مؤلفه جزئی دستهبندی شدهاند. برای ایجاد یک دولت هوشمند مؤلفههایی همانند فناوری اطلاعات، امنیت سایبری، شفافیت و دسترسی، هویت دیجیتالی، حریم خصوصی و امنیت دادهها، میانکنشپذیری، ملاحظات اخلاقی و قانونی، سیاستگذاری مناسب، زیرساختهای فنی و توانمندسازی دیجیتالی مطرح شدهاند. عناصر بهکاررفته در استاندارد گیلز در هشت دسته کلی قرار گرفتهاند که عبارتاند از عناصر ساده توصیف، عناصر توصیف موضوعی، یو.آر.آی.ها، قالبهای منابع و ویژگیهای فنی، جزئیات مدیریتی، فرادادههای مدیریتی، منشأ/مرجع و شرایط دسترسی/ حق مؤلف. هر یک از این دستهها خود از چندین عنصر اصلی و فرعی تشکیل شدهاند. نیز یافتههای پژوهش نشان داد، خدمات مکانیاب اطلاعات دولتی در ابعاد گوناگونی میتواند در توسعه دولت هوشمند استفاده شود. یکی از نقاط قوت این استاندارد که کارکردپذیری آن را در دولت هوشمند افزایش میدهد، استفاده از فرادادههای توصیفی و مدیریتی مناسب برای دسترسی به دادههای دولتی است. تعیین و توصیف فرادادههای موردنیاز (همانند عنوان، پدیدآور، قالب، نوع داده و جز آنها)، استفاده از فراداده، ذخیرهسازی فرادادهها، مدیریت و نگهداری فراداده، تعیین دسترسیها و مجوزها از مهمترین کاربردهای خدمات مکانیاب اطلاعات دولتی در دولت هوشمند است. ازآنجاییکه ثبت فرادادههای مناسب و تسهیل دسترسی به اطلاعات موردنیاز شهروندان یکی از مؤلفههای اصلی دولت هوشمند است، خدمات مکانیاب اطلاعات دولتی میتواند نقش بسزایی در مدیریت داده و شناسایی دادههای مرتبط و حفاظت از آنها ایفا نماید.