ژئویپلیتک توسعه: بررسی تأثیر خط لوله صلح بر توسعه منطقه‌ای

نویسندگان

1 ـ استادیار علوم سیاسی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران

2 ـ کارشناس ارشد مطالعات جهان، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران

doi
چکیده

مقاله حاضر تلاشی است برای بررسی تأثیرات خط لوله صلح ایران- پاکستان- هند، بر همکاری سه‌جانبه بین این کشورها در چارچوب همکاری‌های منطقه‌ای. منطقه جنوب آسیا شاهد سه جنگ بین هند و پاکستان در دهه‌های چهل، شصت و هفتاد میلادی بوده و هر دو کشور از دهه پنجاه میلادی تا کنون در وضعیت آمادگی نظامی بوده‌اند. امروز هر دو کشور به یک فضای صلح‌آمیز و آرام برای ورود به مرحله همکاری جدی دوجانبه با یکدیگر و همکاری سه جانبه با ایران نیاز دارند. هند و پاکستان برای توسعه اقتصادی خود به منابع انرژی بویژه گاز نیاز شدید دارند در حالی‌که ایران دومین منابع نفت جهان را در اختیار دارد. فرضیه اصلی این پژوهش عبارت است از: این خط لوله از یک طرف می‌تواند به‌عنوان بازدارنده عمل کرده و نقش تنش‌زدایی بین هند و پاکستان داشته باشد و از طرف دیگر می‌تواند زمینه را برای اعتمادسازی، بویژه بین هند و پاکستان، در منطقه‌ای ژئوپلیتیکی که نیروهای فرامنطقه‌ای در صدد تضعیف هرگونه تلاش برای همکاری منطقه‌ای هستند، فراهم سازد. این پژوهش در چارچوب نظریه ژئوپلیتیکی «استیفن جونز» تحت عنوان «میدان واحد» تأثیر خط لوله صلح را بر توسعه منطقه‌ای ارزیابی می‌نماید.