فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سام‌نامه یکی از منظومه‌های پهلوانی درباره‌ی دلاوری‌های‌ سام نریمان است که به تقلید از شاهنامه‌ی فردوسی سروده شده است. شناخت سراینده‌ی این منظومه و نیز دوره‌ی سرایش آن، یکی از مباحث پیچیده‌ی ادب حماسی ایران است. در برخی منابع متأخر، سام‌نامه را به خواجوی کرمانی، شاعر معروف سده‌ی هشتم نسبت داده‌اند و توجه به این نکته و نیز نام‌بردن از خواجو در ابیاتی از این منظومه که در اصالت آن‌ها تردید است، سبب شده که برخی محقّقان، سام‌نامه را سروده‌ی این سراینده بدانند؛ حال آنکه شمار دیگری از محققان، این انتساب را مردود دانسته‌اند. اخیراً یکی از پژوهشگران با بررسی نسخه‌های شبرنگ‌نامه و بر پایه‌ی عبارتی که در پایان یکی از دستنویس‌های آن آمده، این فرضیه را مطرح کرده که سام‌نامه سروده‌ی شاعری گمنام به نام خواجوی شاهنامه‌خوان کراتی است. در این مقاله نخست به بررسی آرا و نظریه‌های متفاوت پژوهشگران درباره‌ی گوینده‌ی سام‌نامه می‌پردازیم، سپس با آوردن ابیات پایانی یکی از دستنویس‌های این منظومه، نشان می‌دهیم که سراینده‌ی سام‌نامه‌ همان خواجوی شاهنامه‌خوان است و این منظومه را در حدود قرن دهم سروده است.