لذت زیباشناختی در عکسهای دردناک جنگی: تحلیلی براساس نظریۀ عاطفۀ زیباشناختی جروم استالنیتز
نویسندگان
1 استادیار گروه عکاسی، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/ra.2024.2009804.1390چکیده
عکسهای جنگی، فجایع و بلاهایی که جنگ بر سر انسان میآورند، با احساسی از درد بازتاب میدهند و شاید بهراحتی نتوان تصور کرد که چنین عکسهایی لذت زیباشناختی نیز داشته باشند. برای جستوجوی چنین لذتی در عکسهای دردناک جنگی باید به دیدگاهی متوسل شد که میتواند تحت تأثرات حسی ناخوشایند، تجربة زیباشناختی را با لحنی لذتگرایانه تعریف کند. در نظریة عاطفة زیباشناختی منبعث از آرای استالنیتز، تجربة زیباشناختی در توجه بیغرضانه و حاکی از همدلی به هرگونه ابژة آگاهی و تأمل در آن، صرفاً بهخاطر خود دنبال میشود که لحنی لذتگرایانه میگیرد. بهزعم او، تجربة لذتبخش، مغلوبشدنی و موفق است و در تحلیلهای زیباشناختی، موضوعات زشت را نیز شامل میشود. زشتی، احساسات ناخوشایندی است که در توصیف صفاتی چون دردناک، انزجارآور و غیره در آثار هنری به کار میرود. این پژوهش با استعانت از چنین دیدگاهی در عکسهای جنگی مککالین و ادی ادمز که به احساسی از درد مربوط میشوند، نشان میدهد که میتوان به عکسهای دردناک جنگی با تأمل و تداوم علاقة زیباشناختی نگریست و تجربة لذتبخشی را حاصل کرد. در نتیجه، لذت و تجربة زیباشناختی با احساسی از درد ناسازگار نیستند و علی رغم ناخوشایندی عکسها، تجربة مخاطب، زیباشناسانه و لحن لذتگرایانهای دارد. بدین منظور، دادههای نظری پژوهش از طریق مطالعة کتابخانهای و جستوجوی اینترنتی گردآوری شده و سپس با نگاهی به آثار انتخابشده از مککالین و ادی ادمز تحلیل شدهاند.