سیر تحوّل «تشبیب» در شعر سبکهای خراسانی و عراقی
نویسندگان
1 دانشجو دانشگاه اصفهانگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان ،ایران
2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان
3 دانشگاه اصفهانگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان ،ایران
doi
10.22099/jba.2019.32918.3331چکیده
چکیده قصیده که از کهنترین قالبهای شعر فارسی است، از دیدگاه بلاغیون به چهار بخشِ «تشبیب»، «تنهی اصلی»، «تخلّص» و «شریطه» تقسیم میشود. این پژوهش در پی بررسی سیر تحوّل تشبیب قصیده در دو سبک خراسانی و عراقی است و برای دستیابی به نتیجهی مطلوب، این موضوع را از جوانب گوناگون مطالعه خواهد کرد؛ بنابراین با بررسی آثار منظوم و منثور دو سبک خراسانی و عراقی در پی پاسخ به پرسشهایی از این قبیل است: تشبیب قصاید در طول دورهی مطالعاتی این پژوهش چه تغییر و تحوّلاتی یافتهاست؟ تحوّل تشبیب بر چه اساسی بوده و چه عناصری در این زمینه مؤثر بودهاند؟ دیدگاه شاعر بهعنوان یک شعرشناس دربارهی مقدّمهی قصاید چه بوده است؟ آیا تشبیب از دیدگاه نویسندگان متون منثور با دیدگاه شاعران متفاوت است؟ «وجود مضامین اشعار فارسی در محتوای تشبیب در متون سدههای ششم تا هشتم هجری علاوهبر تأثیرپذیری و پیروی از مضامین اشعار عرب»، «معرّفی و شناسایی تشبیب»، «بررسی تحوّلی نو در شناخت تشبیب در اواخر قرن هشتم» و «شباهت ساختاری و محتوایی تشبیب در متون منثور» از نتایج این پژوهش بهشمار میآیند.