چگونگی کاربست عناصر تصویری، بصری و طراحی در دیونگاری‌های محمد سیاه‌قلم

نویسندگان

1 دانشیار گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد نقاشی ایرانی، گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

doi
10.22034/ra.2023.1971444.1266
چکیده

در عرصه نگارگری هنرمندانی مرزهای مرسوم نگارگری را درنوردیده و معیارهای جدیدی را رقم زده‌اند، ازجمله محمد سیاه‌قلم است. مسئله‌ی این پژوهش چگونگی کاربست عناصر تصویری و بصری همچنین طراحی در دیونگاری‌های محمد سیاه‌قلم است. تمایز این پژوهش با پژوهش‌های پیشین در پرداختن به عناصر تصویری، بصری و طراحی در دیونگاری‌های محمد سیاه‌قلم برای نمایش هم‌زمان دو مفهوم زشتی و زیبایی است. پرداختن به جنبه‌های مغفول‌مانده در دیونگاره‌های سیاه‌قلم، هم و همچنین تحلیل چگونگی بازتاب مظاهر زشتی در آن با تأکید بر دیونگاره محمد سیاه‌قلم از اهداف این پژوهش است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از فیش، منابع کتابخانه‌ای و اسنادی به گردآوری مطالب پرداخته است. روش تجزیه‌وتحلیل اطلاعات به‌صورت کیفی از طریق تحلیل اطلاعات با استفاده از کتب، مقالات، تحقیقات و پژوهش‌های مرتبط با موضوع دیونگاره‌های محمد سیاه‌قلم (در اینجا با تمرکز بر عناصر تصویری و بصری و طراحی) مورد بررسی قرار داده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در دیونگاره‌های سیاه‌قلم عناصرى از طنز، بازى، سرگرمى و نشاط در عین عجایب نمایی در آن وجود دارد. وی برای ترسیم زشتی و زیبایی از دریچه‌ی تمرکز بر عناصر بصری و طراحی در دیونگاره‌ها استفاده کرده است که دسته‌بندی و تفکیک آن‌ها ازجمله دستاوردهای این پژوهش است.