فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دنیای کنونی، ارتباطات میان‌فرهنگی نقشی اساسی در تعاملات بین‌المللی ایفا می‌کند، اما گاهی تفاوت‌های میان‌فرهنگی زمینه‌ساز تعارض می‌گردند که مدیریت مؤثر آن‌ها ضروری است. داستان قرآنی حضرت سلیمان (ع) و ملکه سبأ نمونه‌ای شاخص از مدیریت تعارض میان‌فرهنگی در ارتباطات میان‌فرهنگی است. این پژوهش با هدف ارائه الگویی از ارتباطات میان‌فرهنگی در موقعیت تعارض به تحلیل مضمون این داستان قرآنی پرداخته تا مدلی مطلوب برای این نوع از ارتباطات معاصر ارائه دهد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون آیات 20 تا 43 سوره نمل قرآن کریم و تفاسیر مرتبط است. برای استخراج و کدگذاری مضامین و اطمینان از دقت، از روش شش‌مرحله‌ای تحلیل مضمون استفاده شده و ابزار تحلیل شبکه‌ مضمون بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که این داستان الگویی جامع از صلاحیت ارتباطات میان‌فرهنگی (ICC) در موقعیت تعارض میان‌فرهنگی را ارائه می‌دهد. این الگو در سه محور اصلی شامل «مدیریت تعارض میان‌فرهنگی» (شناسایی دقیق منشأ تعارضات در نظام حکمرانی، اعتقاد و قدرت و اهمیت گفتگوی سازنده و دیپلماسی هوشمندانه با پرهیز هوشمندانه از خشونت)، «راهبردهای ارتباطی میان‌فرهنگی» (رصد هوشمندانه، ارتباطات رسمی دیپلماتیک، دیپلماسی قهری و دیپلماسی علمی و فناوری) که نشان‌دهنده انعطاف، گشودگی، ثبات، حساسیت میان‌فرهنگی، قدرت چانه‌زنی و روابط دوجانبه هستند و با سازه‌های اصلی ICC منطبق‌اند و «فرایند تحول فرهنگی» شامل مراحل (مواجهه با موقعیت جدید، مشورت و تأمل، ارزیابی موقعیت و مواجهه و تحول نگرش) که تجسم ابعاد سه‌گانه شناختی، عاطفی و رفتاری ICC است، سازماندهی شده است. نتیجه اصلی پژوهش ارائه مدل یکپارچه ارتباطات میان‌فرهنگی در موقعیت تعارض میان‌فرهنگی است که مستلزم ترکیب قدرت نرم و سخت همراه با درک عمیق از پیشینه فرهنگی طرف مقابل است.