مقاله کوتاه: تصحیح و توضیح بیتی از سعدی: شمع را باید از این خانه به‌در بردن و کُشتن...

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی ایران - واحد یاسوج

doi
10.22099/jba.2020.35503.3589
چکیده

برای فهم یک شعر پی­بردن به معانی واژه­ها، اصطلاحات و ترکیب­ها کافی نیست؛ بلکه آگاهی از دانش­ها، کُنش­ها، اوضاع اجتماعی، هنرها  و فرهنگ­های روزگار سرایش شعر، به درک آن، کمک بسزایی می­نماید. بیت «شمع را باید از این خانه به در بردن و کُشتن/ تا که همسایه نگوید که تو در خانه­ی مایی» در تصحیح­ها و شرح­های غزلیات سعدی ضبط­های گوناگون و معانی متفاوتی دارد. نگارنده با مروری کوتاه بر شرح­های غزلیات سعدی دریافت که شارحان یا به دلیل ساده­انگاریِ بیت، آن ­را شرح نکرده­اند، یا به برخی لغات موجود در این بیت بی­توجه بوده­اند؛ پس شرح این بیت مشهور سعدی لازم به نظر رسید. این جُستار در پی آن است تا ضمن بررسی اختلاف نسخ و تحلیل شرح­های مختلف غزل­های سعدی از منظری جدید، به منطقی­ترین و کم­خطاترین معنا دست یابد. معنایی که مبتنی­بر فرهنگ توده­ی مردم شیراز و شاید دیگر نواحی ایران­زمین باشد.