کارکرد کنشی (عملی) محصولات در فرآیندهای طراحی صنعتی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری طراحی صنعتی، گروه طراحی صنعتی، دانشکدة طراحی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشیار گروه طراحی صنعتی، دانشکدة هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری طراحی صنعتی، گروه طراحی صنعتی، دانشکدة طراحی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22034/ra.2023.562892.1255چکیده
تا چند دهة قبل، دانش «طراحی صنعتی»، بخش اساسی هر فرآیند تولیدی محسوب میشد که تنها، هدف تولید محصول برای برآوردن نیازهای پایهای استفادهکنندگان نهایی را دنبال میکرد، اما امروزه تنها برآورد نیاز کافی نیست، بلکه روش برآورد نیاز، کیفیت آن و خواستههای تمامی عاملین مرتبط با محصول ِطراحیشده، نیز اهمیت ویژهای یافته و درنتیجه، اساس این دانش به سمت ارزشهای سهگانة کارکردی (کنشی، زیباییشناختی و نمادین) کشیده شده است که هدف آنها ایجاد رابطهای پایدار میان محصولات و استفادهکنندگان است؛ این مهم در «کارکرد کنشی» زمانی صورت خواهد پذیرفت که فرم مناسبی برای چگونگی تحقق آن با همة جوانب و ظرایف وجود داشته باشد. از سوی دیگر طراحی صنعتی فرآیندهای متعدی را شامل میشود که بهطور عام میتوان به فرآیندهای مرتبط با «طراحی-ساختن» و فرآیندهای مرتبط با «استفاده» (استفاده، تعمیر و نگهداری، نگهداری و نوسازی) اشاره کرد که به ترتیب در حوزة توانایی و اقدام «عاملینِ طراح - سازنده» و «عاملینِ استفادهکننده» هستند و ازآنجاکه «کنش استفاده از مصنوع» در مقایسه با «کنش طراحی و ساخت» آن، نقش اصلیتری در تعیین نوع فنی مصنوع دارد و استفادهکنندگان با اطلاق کارکردهای خاص به یک شئ، آن را به یک مصنوع خاص تبدیل میکنند؛ بنابراین در فرآیندهای طراحی صنعتی پیشبینی و تمهید روابط شکلگرفته میان مصنوعات فنی طراحیشده و استفادهکنندگان، الویّت پیدا میکند. پژوهش نظری حاضر، هدف واکاوی در کارکرد کنشی محصولاتِ طراحی صنعتی در فرآیندهای ساخت، تولید و استفاده را در دستور کار قرار داده و با روشی توصیفی- تحلیلی به تشریح آن در سه گونة «کارکردهای مأخوذ از طراحی»، «ناظر به موقعیت» و «ناظر به کاربرد» پرداخته است.
