واکاوی چالش‌های فرهنگی نظام آموزشی بر مبنای تجارب زیسته (مورد مطالعه؛ دوره دوم متوسطه)

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، ایران. (نویسنده مسئول)

2 دانش‌آموخته ‌کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.22083/scsj.2025.504125.1258
چکیده

این پژوهش کیفی با هدف شناسایی مهم‌ترین چالش‌های اجرای کارکردهای فرهنگی و اجتماعی در دورة متوسطه دوم انجام شد. جامعة آماری پژوهش را دبیران این دوره در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ تشکیل می‌دادند. با به‌کارگیری روش نمونه‌گیری هدفمند، تجارب زیسته ۲۸ نفر از دبیران با سابقة کاری بیش از ده سال گردآوری و روایت‌های آنان درخصوص مسائل و مشکلات فرهنگی مدارس، ثبت و مورد واکاوی قرار گرفت. تحلیل این روایت‌ها نشان‌دهندة مجموعه‌ای از چالش‌های محوری است که اجرای اثربخش برنامه‌های فرهنگی در این مقطع تحصیلی حساس را با دشواری مواجه می‌سازد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات مصاحبه عمیق نیمه-ساختارمند بود و جهت سازماندهی و تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز از روش هفت مرحله‌ای کلایزی استفاده شد. درمجموع نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اجرای کارکردهای فرهنگی در دبیرستان‌ها با چهار چالش اساسی ناشی از سوءکارکرد نظام آموزشی، نهاد خانواده، فضای مجازی و جامعه و واقعیت‌های موجود آن مواجه است. بر این اساس، برای بهبود کیفیت این کارکردها و تحقق اهداف فرهنگی، برنامه‌ریزی و اقدام منسجمی برای رفع این موانع و هماهنگ‌سازی نهادهای مؤثر ضروری است.