سازماندهی سیاسی فضا و نواحی فرهنگی و کارکردی در ایران
نویسندگان
1 ـ استادیار جغرافیا، دانشگاه امام حسین (ع)
2 - دانشجوی کارشناسیارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
3 - دانشجوی کارشناسیارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
doi
چکیده
مردمی که درون چارچوب مرزهای سرزمینی کشورهای مختلف زندگی میکنند بهرغم اینکه یک ملت را تشکیل میدهند دارای تمایزات بسیاری هستند. ریشه این تمایزات در دین، مذهب، قومیت، زبان و عواملی از این دست که مجموعاً فرهنگ را میسازند، قابل جستجو است. اگر افرادی که دارای یک فرهنگ واحد هستند در یک منطقه جغرافیایی خاص سکونت پایدار داشته باشند، نواحی فرهنگی رسمی بهوجود میآیند. کشور ایران به سبب گستردگی سرزمینی و تاریخ پرفراز و نشیب آن از نواحی فرهنگی مختلفی تشکیل شده است از آنجا که فرهنگهای مختلف خواستههای گوناگونی دارند، برای پوشش دادن خواستههای آنها بهتر است در حد امکان مرز نواحی فرهنگی و کارکردی بر هم منطبق باشد. در این پژوهش نگارندگان با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به بررسی دلایل این عدم انطباق در کشور پرداخته و مشخص کردهاند که چه عواملی موجبات این عدم انطباق را فراهم و از سوی دیگر این عدم انطباق چه نتایجی را در پی داشته است؟ هدف از انجام این پژوهش شناخت حدود و پراکندگی نواحی فرهنگی رسمی در ایران است تا میزان کارایی این نواحی مشخص و علل و نتایج انطباق با هم تبیین شود. نتیجه بررسی نشان داد که عدم انطباق نواحی فرهنگی رسمی و کارکردی در ایران تحتتأثیر ملاحظات اداری، دفاعی – امنیتی، رقابتهای محلی و خدماترسانی بوده است و در برخی موارد نتایج دوگانهای داشته است بهطوری که ناهمگونی بیان شده از یک سو سبب کنترل واگرایی، تقویت همبستگی ملی و حفظ یکپارچگی سرزمینی شده است اما از سوی دیگر با توسعه نامتوازن ناحیهای، قطبی شدن قدرت و ثروت نارضایتی از نظام حاکم را در پی داشته است.