فرصت ها و چالش های دیپلماسی فرهنگی ایران و تاجیکستان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای(آسیای مرکزی و قفقاز)، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 استادیار علوم‌سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22083/scsj.2025.485526.1227
چکیده

ایران و تاجیکستان هر دو متعلق به حوزه جغرافیایی، تمدنی و فرهنگی ایران بزرگ هستند و بر همین اساس مشابهت‌های فرهنگی و تاریخی زیادی دارند. این مشابهت‌های فرهنگی نیز همچون روابط سیاسی و اقتصادی بستری برای تقویت روابط میان دو کشور را فراهم می‌کند. براین اساس این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که چالش‌ها و فرصت‌های دیپلماسی فرهنگی ایران در قبال تاجیکستان چیست؟ فرضیه این پژوهش در پاسخ به پرسش حاضر دربرگیرنده مؤلفه‌هایی به عنوان فرصت‌ها و چالش‌های دیپلماسی فرهنگی میان دو کشور است. به این صورت که زبان فارسی، نوروز، تاریخ مشترک، وابستگی‌های نژادی، اشتراکات دینی و آداب‌ورسوم مشترک به عنوان فرصت‌های دیپلماسی فرهنگی میان دو کشور می‌تواند سبب همگرایی بیشتر ایران و تاجیکستان شود که این مسئله نیاز به اتخاذ سیاست پایدار و پیگیری مداوم دستگاه دیپلماسی فرهنگی کشور دارد تا از این فرصت‌ها به‌خوبی بهره‌برداری شود. چالش‌های دیپلماسی فرهنگی ایران در قبال تاجیکستان نیز به دو سطح داخلی و خارجی تقسیم شده است. در سطح داخلی ازجمله عدم اتخاذ رویکرد واقع‌گرایانه در روابط میان دو کشور و عدم هماهنگی و موازی‌کاری میان دستگاه‌های متولی دیپلماسی فرهنگی ایران و در سطح خارجی نیز فعالیت رقبای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای دارای تضاد منافع با ایران در تاجیکستان و تلاش آن‌ها برای اثرگذاری فرهنگی و سیاسی بر عرصه عمومی و نخبگانی این کشور، مهم‌ترین چالش‌های دیپلماسی فرهنگی در روابط دو کشور است.