اندازه‌گیری بهره‌وری تحقیقات در بخش کشاورزی با تأکید بر جایگاه ایران در گروه کشورهای درحال‌توسعه

doi
10.30490/aead.2016.59032
چکیده

چکیدهتولید دانش جدید یکی از ابزارهای مهم در دستیابی به توسعه در جوامع است. در این راستا، دولت‌ها سالانه هزینه‌های قابل‌توجهی را برای گسترش بخش آموزش عالی و پژوهش اختصاص می‌دهند و سیاست‏گذاران نیز برنامه‌هایی را برای اصلاح سیستم‌های دانشگاهی و تحقیقاتی تدوین می‏کنند. میزان موفقیت سیاست‌ها و برنامه‌های تدوین‌ شده به عوامل مختلفی بستگی دارد و با استفاده از شیوه‌های مختلفی ازجمله تعیین رشد بهره‌وری تحقیقات ارزیابی می‏شود. با توجه به اهمیت پژوهش در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، مقاله حاضر وضعیت بهره‏وری تحقیقات در این حوزه را در گروه کشورهای آسیای میانه و شمال آفریقا، باهدف مقایسه بین کشورها و ارزیابی جایگاه ایران با استفاده از تکنیک پوششی داده‌ها بررسی کرده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد برای سال‌هایی که تغییر در کارایی فنی، مقیاس و تغییر در فناوری رشد و بهبود داشته، بهره‌وری تحقیقات در کشورهای مورد بررسی نیز بهبود یافته است. اما برای سال‌هایی که تغییر در کارایی فنی یا مقیاس تنزل یافته یا تغییر فناوری با بهبود همراه نبوده، با توجه به برآیند تأثیر این عوامل، بهره‏وری با رشد یا تنزل همراه بوده است. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از تفکیک اجزای مربوط به بهره‌وری، پیشنهاد می‌شود به‌جای گسترش و افزایش سطح و میزان ورودی‌ها، وضعیت نظام آموزش عالی‏مورد بازنگری اساسی قرار گیرد و در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها، آموزه‌های برگرفته از تحقیقات علمی در نظر گرفته شود.طبقه‏بندی JEL: A11; A14; C61; D24