تبیین مولفه های سبک زندگی خانوادگی موثر بر طراحی معماری مسکن

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

2 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی دکتری معماری اسلامی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

4 استاد دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22083/scsj.2025.506548.1261
چکیده

خانواده اولین جایی است که فرایند جامعه‌پذیری و تحقق کیفیت سبک زندگی افراد در آن شکل می‌گیرد و به‌عنوان یک عنصر مهم در سبک زندگی فرد و جامعه در صورتی می‌تواند ثمربخش باشد که به مطلوب‌ترین صورت بتواند خود را بنمایاند و کارایی موردنظر را داشته باشد. خانه به‌عنوان بستر اصلی زندگی خانواده، شکل‌گیری شخصیت افراد و سبک زندگی آنان بوده و در رفع نیازها و برآوردن تمایلات افراد نقش اساسی دارد. رابطۀ میان فرد و خانه همواره یک رابطۀ دو سویه است و همان‌گونه که شیوه و روش زندگی انسان‌ها بر معماری فضای سکونتی آن‌ها تأثیر می‌گذارد، فضای معماری نیز تأثیر مستقیم بر روی سبک زندگی خانوادگی دارد و نحوۀ طراحی فضاهای زیستۀ انسان‌ها حائز اهمیت است. پرسش اصلی تحقیق عبارت است از اینکه مهم‌ترین ابعاد سبک زندگی خانوادگی کدام‌اند و هریک چگونه بر معماری مسکن تأثیر می‌گذارند؟ ماهیت تحقیق کاربردی است و با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوا برای پاسخ به پرسش تحقیق، نخست با کدگذاری داده‌های اولیه ابعاد سبک زندگی خانوادگی استخراج می‌گردد و در بخش دوم ضمن دسته‌بندی مؤلفه‌ها و زیر مؤلفه‌های مؤثر تحقیق، ویژگی‌های فضای سکونت خانواده از منظر نحوه نمود شاخص‌های استخراج‌شده از بخش اول در ارتباط با حوزه معماری تبیین خواهد شد. نتایج بیانگر این است که بعد جامعه‌شناختی، اجتماعی، جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی، سلامت‌محور، دینی، سیاسی، انگیزه درونی و سلیقه شخصی ابعاد کلان سبک زندگی خانوادگی بوده و تأثیر مستقیم بر فضای زیست خانواده (مسکن) دارد.