فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: با تغییر شرایط آب و هوایی زمین، کاهش منابع آبی و در نتیجه کمبود منابع غذایی دامی به‌ویژه کنجاله‌ سویا و افزایش قیمت آن، استفاده از منابع خوراکی مانند کاملینا در تغذیه دام که کم آب‌بر و دارای پتانسیل کاشت در شرایط دیم است ضروری به نظر می-رسد. این پژوهش با هدف بررسی ترکیبات شیمیایی، فراسنجه‌های تخمیر آزمایشگاهی و تولید گاز متان دانه و کنجاله کاملینا در مناطق مختلف کشت شده در تغذیه گوسفند انجام شد.مواد و روش‌ها: گیاه کاملینا (رقم سهیل) در سه منطقه مختلف استان فارس (زرقان، پاسارگاد و فسا) کاشت، داشت و برداشت شد. روغن‌گیری از دانه‌ها انجام و کنجاله حاصله برای انجام آزمایشات ترکیبات شیمیایی، فراسنجه‌های تخمیر آزمایشگاهی از قبیل تولید گاز در 24 ساعت تخمیر، گوارش‌پذیری ماده آلی، انرژی قابل سوخت‌و‌ساز، تولید پروتئین میکروبی، نیتروژن آمونیاکی، ترکیب اسیدهای چرب فرار و جمعیت پروتوزوآ (کل پروتوزوآ، جنس ایزوتریچا ، جنس داسی‌تریچا ، زیرخانواده‌های انتودینینه ، دیپلودینینه و افریوسکالسینه ) استفاده شدند. یافته‌ها: بیشترین مقدار ماده خشک و خاکستر خام در دانه پاسارگاد (30/961 و 60/42 گرم در کیلوگرم ماده خشک)، بیشترین مقادیر پروتئین خام و عصاره اتری در دانه فسا (98/321 و 72/342 گرم در کیلوگرم ماده خشک) و بیشترین محتوای الیاف نامحلول در شوینده خنثی و الیاف نامحلول در شوینده اسیدی در دانه زرقان (32/281 و 93/142 گرم در کیلوگرم ماده خشک) مشاهده گردید (0001/0>P). بیشترین مقدار ماده خشک و خاکستر خام در کنجاله پاسارگاد (40/947 و 37/53 گرم در کیلوگرم ماده خشک)، بیشترین مقادیر پروتئین خام در کنجاله فسا (84/476 گرم در کیلوگرم ماده خشک)و بیشترین محتوای عصاره اتری، الیاف نامحلول در شوینده خنثی، الیاف نامحلول در شوینده اسیدی، ترکیبات فنولیک کل و تانن کل در کنجاله زرقان (53/69، 84/225، 79/133، 35/1 و 34/0 گرم در کیلوگرم ماده خشک) مشاهده گردید (0001/0>P). مقادیر تولید گاز در زمان 24 ساعت پس از تخمیر (049/0=P)، گوارش‌پذیری آزمایشگاهی (014/0=P) و انرژی قابل سوخت‌و‌ساز (001/0=P) دانه‌های کاملینا زرقان و پاسارگاد کمتر از دانه کاملینا فسا بود. بیشترین مقادیر تولید گاز مجانب، تولید گاز در 24 ساعت تخمیر، گوارش‌پذیری ماده آلی و انرژی قابل سوخت‌و‌ساز برای کنجاله پاسارگاد مشاهده شد (0001/0>P). مقادیر عامل تفکیک و تولید پروتئین میکروبی در کنجاله‌های کاملینا در مقایسه با کنجاله سویا بیشتر بود (0001/0 >P). مقدار نیتروژن آمونیاکی در بین دانه کاملینا زرقان و پاسارگاد تفاوتی نداشت، ولی بیشتر از دانه فسا بود (013/0=P). مقدار نیتروژن آمونیاکی فقط در کنجاله کاملینا پاسارگاد کمتر از کنجاله سویا بود (0008/0=P). غلظت کل اسیدهای چرب فرار و نسبت استات به پروپیونات در کنجاله‌های کاملینا در مقایسه با کنجاله سویا کمتر ولی غلظت پروپیونات بیشتر بود (0001/0>P). تأثیر دانه کاملینا مناطق مختلف فقط بر جمعیت پروتوزوآ ایزوتریچا (0001/0>P)، انتودینیونینه (066/0=P) و دیپلودینینه (056/0=P) متفاوت بود. استفاده از کنجاله کاملینا در مقایسه با کنجاله سویا، جمعیت کل پروتوزوآ (0001/0>P)، جنس‌های ایزوتریچا (002/0=P) و داسی‌تریچا (075/0=P) و زیرخانواده‌های انتودینیونینه (0001/0>P)، دیپلودینینه (017/0=P) و افریوسکالسینه (015/0=P) و تولید گازهای دی‌اکسید کربن (05/0=P) و متان را کاهش داد (024/0=P).نتیجه‌گیری: اثر منطقه کاشت بر ترکیبات شیمیایی و ارزش غذایی دانه‌های کاملینا متفاوت بود. برخی فراسنجه‌های تخمیر کنجاله کاملینا هر سه منطقه از کنجاله سویا کمتر بود. کنجاله‌های کاملینا از نظر بهبود فراسنجه‌های تخمیر (افزایش تولید پروتئین میکروبی و پروپیونات، کاهش جمعیت پروتوزوآ و گازهای دی‌اکسید کربن و متان) نسبت به کنجاله سویا برتری داشتند. با توجه به مسئله بحران آب در کشور و قابلیت کاشت گیاه کاملینا در شرایط دیم و مناطق مختلف آب و هوایی، می‌توان از دانه و کنجاله این گیاه در جیره دام استفاده کرد ولی انجام تحقیقات بر روی دام زنده ضروری می‌باشد.