اثربخشی برنامه تلفیقی تعامل والد کودک، آموزش به والدین و تابآوری خانواده بر رفتارهای چالشی و پردازشهای حسی کودکان دارای اختلال طیف اتیسم با عملکرد بالا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی بالینی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 استادیار گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 استاد گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
4 استاد گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22054/jpe.2026.87279.2846چکیده
هدف: هدف این پژوهش بررسی اثربخشی برنامه تلفیقی تعامل والد کودک، آموزش به والدین و تابآوری خانواده بر رفتارهای چالشی و پردازشهای حسی کودکان دارای اختلال طیف اتیسم با عملکرد بالا بود. روش: این پژوهش کاربردی با روش نیمهآزمایشی از نوع پیشآزمون-پسآزمون بود. جامعه این پژوهش، کودکان اتیسم 5 تا 8 ساله، عملکرد بالا، دارای کلام و گفتار ساکن شهر تهران در سال 1403 بودند که به شیوه در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در هر گروه 15 نفر قرار داده شد. شرکتکنندگان پرسشنامههای رفتار چالشبرانگیز (CCBS) نیمرخ حسی فرم مدرسه داون (1999) را برای پیشآزمون تکمیل کردند. سپس گروه آزمایش به همراه والدینشان 8 جلسه (یک ساعت کودک، نیم ساعت خانواده) برنامه را طی دو ماه دریافت کردند در حالیکه گروه کنترل مداخلهای دریافت نکردند در پایان هر دو گروه مجدد پرسشنامهها را بهعنوان پسآزمون تکمیل کردند. یافتهها: دادهها از طریق تحلیل کوواریانس چندمتغیره انجام شد. میانگین نمرههای کنترل رفتارهای چالشی در گروه آزمایش افزایش و میانگین مشکلات پردازشهای حسی کاهش داشته است. نتیجهگیری: برنامه تلفیقی تعامل والد-کودک، آموزش به والدین و تابآوری خانواده بر افزایش توانایی کنترل رفتارهای چالشی و کاهش مشکلات پردازشهای حسی کودکان دارای اختلال اتیسم با عملکرد بالا مؤثر است.