مطالعه نقش مناطق آزاد در تقویت هویت مصرفی شهرها؛ (مطالعه موردی منطقه آزاد ارس شهر تبریز)
نویسندگان
1 دکتری مردم شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22083/scsj.2025.484563.1225چکیده
ایده تأسیس مناطق آزاد در کشور با هدف ایجاد منطقهای که موتور توسعه کشور باشند از همان سالهای ابتدایی پس از جنگ و در برنامه اول بودجه شکل گرفت. اجرای این ایده و تأسیس چندین منطقه آزاد در نقاط مختلف کشور، طبیعتاً با خود اقتضائیاتی به همراه دارد که از مهمترین آنها تأثیرات عمیق اجتماعی-فرهنگی در این مناطق است. در این تحقیق این تأثیرات اجتماعی فرهنگی با تأکید بر منطقه آزاد ارس و شهر تبریز و با روش گراندد تئوری مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج به دست آمده گویای آن است که منطقه آزاد ارس جدا از اینکه به هیچ یک از اهداف اولیه مناطق آزاد مانند توسعه صادرات به جای واردات، تأکید بر مزیتهای نسبی و به کارگیری تجارت خارجی در جهت اهداف داخلی دست نیافته است؛ بلکه کاملاً برعکس به منطقهای تبدیل شده است که در آن مصرف بر تولید اولویت یافته است. کالاهای داخلی توان رقابت با کالاهای خارجی که با تسهیلات ویژه از منطقه آزاد وارد میشوند، ندارند و در نتیجه کارخانههای تولیدی به وضعیت نامساعدی دچار شدهاند و شهر تبریز تحت تأثیر منطقه آزاد از یک شهر تولیدی به یک شهر مصرفی تبدیلشده است که در آن هویت مصرفی، تجملگرایی و مصرفگرایی تجملاتی بسیار پررنگ شده است.