ضرورت تصحیح مجدد دیوان نظام الدین استرآبادی
نویسندگان
1 گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.22099/jba.2019.29972.3066چکیده
نظام الدین استرآبادی از شاعران توانمد قرن نهم و دهم هجری است که شعرش از ابعادی چند اهمیت دارد، پیشتازی در تغییر سبک از عراقی به هندی و عنایت خاص به ادبیات شیعی، شعر او را در عهد خود کمنظیر ساخته است. دیوان نظام، نخستین بار در سال1391 از سوی کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی چاپ شد. نویسندگان مقاله با قیاس متن چاپ شده انتشارات مجلس شورای اسلامی با نسخههای مورد استفاده، نارساییها و خطاهای مصححان را در فرایند تصحیح بررسی کرده و ابیات نادرست بسیاری را تصحیح کرده و خطاهای مصحّحان را در موارد بسیاری نشان دادهاند، در یک نگاه کلی، ایرادات یافت شده را میتوان چنین بیان کرد: خوانش نادرست ابیات، گزینش نادرست نسخهبدلها، بیتوجّهی به اوزان عروضی، آشنانبودن به سنن نوشتاری کاتبان نسخ خطی و در نظر نگرفتن معنای ابیات، بیاعتنایی به محور عمودی متن و ارتباط بیتهای پیشین و پسین. به این ترتیب به این نتیجه میرسیم که به دلیل وفور خطاهای یاد شده، ابیات آشفتۀ فراوانی در نسخۀ چاپ شده مجلس راه یافته و به هیچ وجه نسخۀ قابل اعتمادی نیست، نمیتوان آن را به عنوان تصحیح علمی پذیرفت، در نتیجه تصحیح مجدد این دیوان، ضرورتی انکارناپذیر است.
